Nowe normy Dobrej Kultury Rolnej zgodnej z ochroną środowiska oraz wymogi wzajemnej zgodności obowiązujące od 2010 r.

piątek, 21 stycznia 2011 r.

Nowe normy Dobrej Kultury Rolnej zgodnej z ochroną środowiska (minimalne normy) oraz wymogi wzajemnej zgodności obowiązujące od 2010 r.

1) Zmiany w zakresie minimalnych norm (Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r., w sprawie minimalnych norm Dz. U. Nr 39, poz. 211)

W wyniku przeglądu Wspólnej Polityki Rolnej (Health Check), który miał miejsce w 2008 roku, do katalogu norm Dobrej Kultury Rolnej zgodnej z ochroną środowiskastanowiącej część wymogów wzajemnej zgodności, wprowadzono od 2010 roku nowe normy w zakresie: zachowania charakterystycznych elementów krajobrazu, pozwoleń wodnoprawnych oraz tworzenia i/lub utrzymania siedlisk.

Zachowanie charakterystycznych elementów krajobrazu

Powyższa norma oznacza konieczność zachowania w obrębie działki rolnej wskazanych elementów krajobrazu:

  • pomników przyrody oraz
  • rowów do 2 metrów szerokości.

W celu weryfikacji tej normy rolnik na załączniku graficznym dołączonym do wniosku o przyznanie płatności na 2010 r., będzie zaznaczał miejsce położenia powyższych elementów krajobrazu.

Ponadto, od 2011 r. dodatkowo rolnik będzie również zobowiązany do zachowania w obrębie działki rolnej oczek wodnych o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2.

  • Przestrzeganie obowiązku posiadania pozwoleń wodnoprawnych, gdy wykorzystywanie wody w celu nawadniania wymaga takiego pozwolenia.

Powyższa norma nie wprowadza nowych obowiązków, a jedynie odnosi się do już istniejących przepisów prawa krajowego w tym zakresie. Zasady uzyskania i wydawania pozwoleń wodnoprawnych regulowane są ustawą Prawo wodne1.

W zakresie powyższej normy rolnik, w przypadku nawadniania gruntów rolnych wodą podziemną za pomocą deszczowni lub przy poborze wody powierzchniowej lub podziemnej w ilości większej niż 5 m3na dobę w celu nawadniania, będzie zobowiązany do posiadania pozwolenia wodnoprawnego. Przedmiotem kontroli będzie sprawdzenie, czy rolnik posiada takie pozwolenie wodnoprawne.

  • Tworzenie i/lub utrzymanie siedlisk

Powyższa norma odnosi się do obowiązku przestrzegania zakazu niszczenia siedlisk roślin i zwierząt objętych ochroną gatunkową, na mocy przepisów ustawy o ochronie przyrody,2 oraz siedlisk przyrodniczych położonych na obszarach objętych formami ochrony, tzn. w parkach narodowych, rezerwatach przyrody, parkach krajobrazowych, obszarach chronionego krajobrazu, użytkach ekologicznych, zespołach przyrodniczo-krajobrazowych, stanowiskach dokumentacyjnych oraz pomnikach przyrody.

Ponadto, zmianie ulegną przepisy w zakresie normy dotyczącej:

  • Zmianowania

Obowiązujące od 2008 r., przepisy w zakresie normy zmianowania przewidują, że w przypadku uprawy pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż trzy lata. Zmiana przepisów w zakresie tej normy daje możliwość kontynuowania w kolejnych latach tzn. w czwartym i piątym roku uprawy tych samych gatunków roślin, pod warunkiem utrzymania odpowiedniego poziomu substancji organicznej w glebie. Rolnik, który będzie chciał skorzystać z tej możliwości, najpóźniej przed rozpoczęciem uprawy tych samych roślin w czwartym roku, będzie zobowiązany do wykonania jednego z następujących zabiegów agrotechnicznych: przyorania słomy lub międzyplonów lub obornika w ilości 10 ton na hektari poinformowaniu do dnia 9 czerwca, kierownika biura powiatowego ARiMR o zamiarze wykonania powyższych zabiegów. Natomiast, w przypadku jeśli rolnik będzie chciał kontynuować uprawę tego samego gatunku roślin jeszcze w piątym roku, po zakończeniu zbiorów w czwartym roku, a przed rozpoczęciem uprawy w piątym roku, zobowiązany będzie do ponownego wykonania jednej z w/w czynności. Powyższe zabiegi mają na celu odbudowanie poziomu substancji organicznej w glebie. Uwzględniając również specyfikę systemów bezorkowych dopuszcza się inne zabiegi agrotechniczne tj. wymieszanie słomy z glebą, wymieszanie międzyplonów z glebą lub uprawę międzyplonów.

  • Utrzymania wieloletnich plantacji trwałych w stanie niezachwaszczonym

Powyższa norma oznacza konieczności utrzymania wieloletnich plantacji trwałych takich jak: sady, plantacje roślin jagodowych, szkółki w stanie niezachwaszczonym.

Szczegóły powyższych zmian zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. nr 39, poz.211).

2) Zmiany w zakresie wymogów (Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie wykazu wymogów określonych w przepisach Unii Europejskiej z uwzględnieniem przepisów krajowych wdrażających te przepisy (MP Nr 17, poz. 224).

Od 2010 r. rolnicy, którzy realizują działania lub przedsięwzięcia, mogące znacząco lub znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub na obszar Natura 20003 są zobowiązani do przestrzegania nowego wymogu. Wymóg ten odnosi się do zakazu podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 (za wyjątkiem działań realizowanych w ramach nadrzędnego interesu publicznego4). Jednocześnie wymóg obejmuje swym zakresemobowiązek realizacji przedsięwzięcia, które może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, po uzyskaniu odpowiedniej decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wydanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 albo decyzji o której mowa w art. 71 lub 72 ust. 1 pkt 1, 3, 6, 7, 8, 9 w/w ustawy.

Do powyższych decyzji zaliczamy:

  • decyzję o pozwoleniu na budowę, o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych,
  • decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
  • pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzeń wodnych,
  • decyzję ustalającą warunki prowadzenia robót polegających na regulacji wód oraz budowie wałów przeciwpowodziowych, a także robót melioracyjnych, odwodnień budowlanych oraz innych robót ziemnych na obszarach o szczególnej wartości z punktu widzenia przyrodniczego,
  • decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów,
  • decyzję o zmianie lasu na użytek rolny.

Powyższe zasady nie są nowymi regulacjami prawnymi wprowadzonymi dla potrzeb wymogów wzajemnej zgodności. Stosowne przepisy obowiązują już w krajowym porządku prawnym, natomiast od 2010 r., ich wypełnienie będzie kontrolowane w przypadku rolników ubiegających się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych oraz płatności w ramach niektórych działań nieinwestycyjnych PROW 2007 – 2013.

Do działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 20005 należy:

a) pogarszanie stanu siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000,

b) wpływanie negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub

c) pogarszanie integralności obszaru Natura 2000 lub jego powiązanie z innymi obszarami.

Zgodnie z obowiązującą ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku istnieją dwa rodzaje oceny oddziaływania:

  1. Ocena oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, którą podzielono na:

a) planowane przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, do których zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r.6 zaliczamy np.: chów lub hodowlę zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 Dużych Jednostek Przeliczeniowych inwentarza (DJP).

b) planowane przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko; sporządza się ją, jeżeli organ właściwy do wydania decyzji np. burmistrz lub wójt stwierdził obowiązek przeprowadzenia takiej oceny. Do tych przedsięwzięć można zaliczyć min: chów lub hodowlę zwierząt w granicach administracyjnych miast, w obrębie zwartej zabudowy wsi lub na terenach objętych formami ochrony przyrody - w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP, na pozostałych obszarach – w liczbie nie mniejszej niż 60 DJP, gospodarowanie wodą w rolnictwie, w tym melioracje, na obszarze nie mniejszym niż 20 ha, z wyłączeniem urządzeń typu: kanały odkryte, rurociągi itp.

  1. Ocena oddziaływania na obszar Natura 2000, jeżeli przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 zostaje stwierdzony przez organ właściwy do wydania decyzji (np. burmistrz, wójt, prezydent miasta) wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia mogącego negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000. Do przedsięwzięć podlegających takiej ocenie można zaliczyć np. budowę budynków gospodarczych.

Zakres wymogu będzie obejmował sprawdzenie, czy nie zostały podjęte działania, które mogą osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Ponadto, zakres wymogu obejmie sprawdzenie czy rolnik realizuje przedsięwzięcie oddziaływujące na obszar Natura 2000 po uzyskaniu odpowiedniej decyzji administracyjnej.

Uzupełnieniu podlega również istniejący wymóg, obowiązujący rolników gospodarujący na obszarach Natura 2000, dotyczący przestrzegania wymagań wynikających z planów zadań ochronnych oraz planów ochrony w zakresie dotyczącym gatunków roślin. Zmiana powyższego wymogu zobowiązuje rolników do przestrzegania planów zadań ochronnych lub planów ochrony również w zakresie typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków zwierząt. Celem tej zmiany jest objęcie ochroną siedlisk przyrodniczych oraz gatunków zwierząt, do których odnosi się dyrektywa siedliskowa. Podczas kontroli w zakresie przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności będzie sprawdzane, czy rolnik przestrzega wymagań wynikających z planów ochrony i planów zadań ochronnych w tym zakresie.

1ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz.1229, z późn. zm.).

2ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 i Nr 215, poz. 1664)

3W rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, z późn. zm.),

4Działania o których mowa w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 i Nr 215, poz. 1664),

5Zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 i Nr 215, poz. 1664)

6rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczególnych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 z późn. zm.)