Pyzy borowiackie
Pyzy borowiackie
Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych
  • w dniu 2008-02-19
  • kategoria Gotowe dania i potrawy
  • województwo woj. pomorskie

Wygląd:

Owalna pyza w środku z farszem twarogowym

Kształt:

Podłużny, owalny kształt, w środku farsz

Rozmiar:

Wielkość małej pięści

Barwa:

Kolor ciemnoszary, na przekroju jasnokremowy

Konsystencja:

Stała, w dotyku lepka

Smak:

Ziemniaczany, zapach gotowanych ziemniaków i boczku

Dodatkowe Informacje:

Tradycja:

Ziemniaki stanowią nieodłączny element kuchni polskiej od ponad dwóch stuleci. Uznaje się, że od wieku XIX są głównym składnikiem pożywienia m.in. w kuchni pomorskiej, występującym obok podstawowych w jadłospisie Pomorzan różnego rodzaju kasz, grochu i oczywiście chleba. W codziennym, skromnym pożywieniu ziemniaki odgrywały dużą rolę, bogaty jest asortyment prostych i tanich ziemniaczanych produktów. Informacje i szczegółowy opis uprawy ziemniaków nazywanych przez mieszkańców Borów Tucholskich bulwami, bałabunami odnajdujemy w opracowaniu ks. B. Sychty Kultura ludowa Borów Tucholskich. Ksiądz Sychta określa Borowiaków mianem wielkich bulwiarzy. Ziemniaki spożywano pod wieloma postaciami. W opracowaniu poświęconym tradycyjnej kuchni pomorsko-wielkopolskiej znajdujemy informację, że na obszarze Ziemi Tucholskiej oraz w okolicach Czerska (…) najpopularniejszymi sposobami przyrządzania kartofli było ich gotowanie na wodzie, smażenie na tłuszczu (…) prużenie w tłuszczu pod przykrywą, smażenie placków, przygotowywanie klusek o rozmaitych kształtach z mąką lub bez. Kluski ziemniaczane (klóski, kluchy) były urozmaiceniem codziennego pożywienia. Wiele ich rodzajów w borowiackim jadłospisie wymienia wspomniany już ks. Sychta: (…) odróżnia się więc kluski skubane z mąki, gotowane zazwyczaj z ziemniakami, kluski bulwowe z ziemniaków i mąki, kraszone niekiedy twarogiem (…), wreszcie golce, tj. kluski ziemniaczane, przypominające kaszubskie nagji klóskji. Wieś Łąg leży w gminie Czersk na Kociewiu na Pojezierzu Południowopomorskim w regionie Borów Tucholskich. We wschodniej części Kociewia wyróżnia się dobre pszeniczne gleby, w środkowej i północno‑zachodniej części – gleby średnie, oraz na Kociewiu Lasackim – gleby piaszczyste (tereny te porośnięte są przez Bory Tucholskie). Na glebach lepszych uprawia się pszenicę, jęczmień, buraki cukrowe, rośliny strączkowe i rzepak. Na glebach słabszych głównie żyto i ziemniaki. Tradycyjna kuchnia kociewska bazuje na surowcach łatwo dostępnych takich jak ziemniaki, kasze, zboża i owoce runa leśnego. Kuchnia regionu Borów Tucholskich charakteryzuje się dużą ilością tanich i prostych potraw z ziemniaków. Jednym z nich są pyzy borowiackie z twarogiem. Na Wileńszczyźnie na podstawie takiej samej receptury robiono pyzy wileńskie. Z rozmów z najstarszymi gospodarzami gminy Czersk wynika, że danie to było robione przez mieszkanki osad w Borach Tucholskich jeszcze przed wojną. W wielu rodzinach jest to danie tradycyjne, którego przepis przekazuje się z pokolenia na pokolenie: Robiło się je z surowych potartych na tarce ziemniaków, wyciśniętych przez płótno. Farsz był z twarogu wymieszanego z jajkiem, solą i pieprzem. Odciśnięte ziemniaki brało się na rękę i robiło się z nich placek, na który nakładano farsz. Sklejało się pyzę wielkości dłoni i wkładano do garnka z wrzącą, osoloną wodą. Po ugotowaniu odcedzało się pyzy i polewało się je boczkiem lub słoninką usmażoną z cebulką. (…) W wielu domach jest to bardzo popularne danie (…). Pyzy borowiackie różnią się tym od pyz przygotowywanych w innych regionach, że do ich sporządzania wykorzystuje się ziemniaki surowe bez dodatku gotowanych. O pyzach na Pomorzu znajdujemy wzmiankę w monografii O. Kolberg (1965 r.). Kluski ziemniaczane nazywane pyzami (czasem golcami) przygotowywano i podawano na rozmaite sposoby. Przyrządzano je z surowych, tartych ziemniaków odciśniętych przez płótno. Z masy (bez dodatku gotowanych ziemniaków) robiono placuszki i nakładano na nie farsz, następnie formowano ręką kulki wielkości większego jajka. Gotowano w osolonej wrzącej wodzie. O kraszeniu klusek twarogiem wspomina ks. Szychta (1947 r.). Farsz do pyz, na terenach Kociewia Leśnego – części Borów Tucholskich, przygotowywano z twarogu, czasem z grzybów. Kluski podawano z roztopionym boczkiem lub słoniną i podsmażoną cebulą.