Miód z maślanki
Miód z maślanki
Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych
  • w dniu 2008-02-19
  • kategoria Produkty mleczne
  • województwo woj. pomorskie

Wygląd:

Gęsta masa

Kształt:

Zależnie od potrzeb

Rozmiar:

Barwa:

Żółty

Konsystencja:

Gęsta, lepka ciecz

Smak:

Słodki, miodowy

Dodatkowe Informacje:

Tradycja:

Wieś Łąg leży w gminie Czersk na Pojezierzu Południowopomorskim w regionie Borów Tucholskich. Bory Tucholskie to głównie lasy, łąki i mało urodzajna ziemia. Na tym terenie hodowano dużo krów, których mleko przerabiano na własne potrzeby. Własnoręcznie robiono również masło. Podczas wyrobu masła zostawała maślanka, którą też starano się wykorzystać. Na jej bazie robiono gęsty słodki krem przypominający kolorem i konsystencją miód, który szczególnie lubiły dzieci. Można go było spożywać osobno. Miodem tym smarowano także chleb i używano go do wypieku pierników. Miód z maślanki wymieniony jest w przepisie na „piernik z maślanki”, pochodzący z książki Mój dom z 1946 roku: 5 szklanek maślanki gotować z 2 szklankami cukru aż utworzy się gęsty miód (…). Według ustnego przekazu jednej z mieszkanek miejscowości Łąg, miód z maślanki robiło się już na początku ubiegłego wieku i spożywało się go z chlebem. Było to ulubione danie dzieci (…) na litr maślanki brało się 0,5 kg cukru i gotowało się na wolnym ogniu aż utworzył się gęsty miód. Dziś już nie jest on tak popularny, jak dawniej (…). W kuchni kociewskiej mleko było ważnym i częstym składnikiem codziennego pożywienia. Rozwijająca się od XIX w. hodowla krów sprawiła, że pokarmy mleczne stały się dostępne przez cały rok, a co ważne, nie obciążały domowego budżetu. Wyrabiane domowym sposobem masło, przeznaczone głównie na sprzedaż, było źródłem dodatkowego dochodu. W zbiorach Muzeum Etnograficznego w Oliwie znajdują się drewniane kierznie bijakowe oraz maselnice bujakowe pochodzące z terenu Kociewia, a służące do wyrobu masła domowym sposobem. Z powstałej podczas wyrobu masła maślanki kociewskie gospodynie robiły rodzaj sztucznego miodu, gotowanego na wolnym ogniu z maślanki i cukru aż do zgęstnienia masy. Dr Maria Pająkowska-Kensik, autorka monografii dialektów kociewskich, w gawędzie O jeściu u kociewskich Plusów wspomina, że w jej rodzinnym domu do smarowania swojskiego chleba sporządzano tzw. fiut (miód z maślanki i cukru). Słowo to spotykamy również w słownictwie kuchennym: fiut – miód z maślanki i cukru na śniadanie (W kuchni i przy stole…). W Słownictwie kociewskim Bernarda Sychty (1980) słowo „fiut” oznacza powidła lub syrop: Ugotuja nam fiutu na chleb. Także w pracy Zbigniewa Przybylaka poświęconej tradycyjnej kuchni pomorsko‑wielkopolskiej zamieszczony jest przepis na miód z maślanki. Miodem z maślanki smarowano chleb i jadano na śniadanie z zacierkami. W ten sposób kociewskie gospodynie urozmaicały codzienne posiłki.