Kociewskie kluski ziemniaczane
Kociewskie kluski ziemniaczane
Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych
  • w dniu 2008-02-25
  • kategoria Gotowe dania i potrawy
  • województwo woj. pomorskie

Wygląd:

Kluski o nieregularnych kształtach, okraszone słoniną

Kształt:

Nieregularny

Rozmiar:

3 cm x 5 cm

Barwa:

Barwa jasna, kremowa, brązowa skorupka na zewnątrz

Konsystencja:

Tłuste

Smak:

Smak gotowanego ziemniaka i smażonego boczku

Dodatkowe Informacje:

Tradycja:

Zimne Zdroje to wieś położona na pograniczu borowiacko-kociewskim w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Osieczna, w kompleksie leśnym Borów Tucholskich. Jest to południowo-zachodnia część Kociewia, zwana Kociewiem Leśnym, leżąca na skraju Borów Tucholskich. Kraina ta jest silnie zalesiona, gleby są mało urodzajne, przeważnie piaszczyste, mało przydatne dla rolnictwa. Mieszkająca tu ludność utrzymywała się głównie z gospodarki leśnej i zbieractwa płodów runa leśnego w postaci czarnych jagód, grzybów i ziół. Na lekkich glebach uprawia się ziemniaki. Na bazie ziemniaków powstaje dużo potraw. Bory Tucholskie to tereny o największym zalesieniu w Polsce. Bór sosnowy rozpościera się pomiędzy dwoma rzekami Wdą i Brdą. Na terenie Borów Tucholskich znajduje się kilkanaście rezerwatów przyrody. Ludność zamieszkująca północno-środkową część Borów Tucholskich to Borowiacy Tucholscy. Jest to zwarta grupa etniczna, która (podobnie jak i inne grupy etograficzne Pomorza) oparła się germanizacji występującej na obszarze Pomorza Gdańskiego w XVIII, XIX i na początku XX wieku. Kultywuje się tu nadal swoistą i odrębną kulturę regionalną. Borowiacy tucholscy mają swoje pieśni, tańce i gwarę. Borowiacy zawsze mieli poczucie odrębności i samych siebie nazywali Borowiakiami lub Borusami. Miasteczka i wsie zamieszkane przez Borowiaków położone są w okolicach: Czarnej Wody, Osiecznej, Osówka, Szlachty i Śliwic i są to głównie: Bysław, Bysławek, Cekcyn, Zdroje, Drzycim, Jeżewo, Osie, Osiek, Lipinki, Lniano, Lubiewo, Legbąd, Czersk, Osieczno, Śliwice, Śliwiczki, Tuchola, Rytel, Łąg i Szlachta. Strój borowiacki nawiązuje do kolorów lasu i ubogiej ziemi – jest w tonacji brązowo-żółtej. Stroje barwiono przy użyciu naturalnych barwników pozyskiwanych z lasu, przydomowych ogrodów i leśnych ziół. Również haft zdobiący strój zawierał roślinne motywy. Gospodynie na Kociewiu sporządzały potrawy z surowców dostępnych w otaczających lasach i we własnym gospodarstwie. Samodzielnie robiły między innymi masło i kisiły kapustę według własnej receptury. Dodatkami do potraw były warzywa z ogrodu przydomowego i owoce z sadu. Mięso spożywano rzadko i też pochodziło ono z własnego gospodarstwa. Kluski ziemniaczane są często przygotowywane na Kociewiu i stanowią podstawowe danie obiadowe na różne okazje lub są spożywane na kolację. Potrawa ta ze względu na łatwość przygotowania i dostępność podstawowego składnika, jakim są ziemniaki spowodowała, że są spożywane bardzo często. Kluski można podawać na słono polane masłem lub na słodko ze śmietaną. Przepis na kluski ziemniaczane znajduje się w książce Kuchnia Polska z 1955 roku. Charakterystyczne jest to, że do sporządzania klusek używa się gotowanych ziemniaków tylko jednej odmiany. Przy zastosowaniu innej odmiany kluski podczas gotowania się rozpadają. Kluski ziemniaczane można podawać jako drugie danie do zasmażonej świeżej lub kiszonej kapusty albo z sosem grzybowym, pieczarkowym lub pomidorowym. Można podawać je również jako dodatek do mięs duszonych z sosem. Jak pisze L. Libiszowski (Jak i co jedzono w Dzierzążnie), dwa były podstawowe artykuły żywnościowe w kuchni kociewskiej: chleb i ziemniaki. Niedostatek zmuszał wiele rodzin do stosunkowo skromnego odżywiania się. Ziemniaki upowszechniły się na Pomorzu w II poł. XVIII w. Jak podaje O. Kolberg w słowniku dotyczącym Pomorza (1956 r.), nazywano je tutaj „bulwami”, a jak dodaje B. Sychta, Kociewiacy stali się odtąd wielkimi „bulwiarzami”. F. Lorentz prowadząc badania na Pomorzu odnotował: (…) ziemniaki to główne pożywienie o każdej porze dnia. Przyrządzano je tutaj na wiele sposobów, regionalna kuchnia kociewska posiada wiele kartoflanych specjałów. Z tartych surowych lub gotowanych ziemniaków gospodynie przygotowują placki, kluski w zależności od sposobu ich przyrządzania zwane pyzami, golcami lub kulawcami, z nadzieniem lub bez niego. Podawano je jako danie samodzielne lub jako popularny dodatek do zup i mleka. Ulubionym przysmakiem stały się kluski okraszone słoniną, które podawano najczęściej z gotowaną kapustą. Wspomina o nich B. Sychta w rozważaniach o stole i kuchni kociewskiej oraz autorzy obszernego opracowania poświęconego tradycyjnej kuchni kociewskiej (W kuchni i przy stole. Ksiónżka o jeściu na Kociewiu).