Kaszubskie kluski ziemniaczane łyżką kładzione
Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych
  • w dniu 2008-03-31
  • kategoria Gotowe dania i potrawy
  • województwo woj. pomorskie

Wygląd:

Wygląd nieregularny, formowane podłużne kluski o postrzępionych brzegach

Kształt:

Kształt nieregularny, podłużny, kluskowy

Rozmiar:

Wielkość małych kopytek 3 x 1 cm

Barwa:

Szara

Konsystencja:

Zwarta, miękka, sprężysta

Smak:

Gotowanych ziemniaków z dodatkiem mąki i przypraw

Dodatkowe Informacje:

Tradycja:

Kluski ziemniaczane łyżką kładzione to potrawa przyrządzana na bazie ziemniaków. Ziemniaki na Kaszubach uprawia się od czasów króla Jana III Sobieskiego, który to, według ustnych przekazów mieszkańców Kaszub, pierwsze krzaki i bulwy ziemniaków podarował swej ukochanej Marysieńce. Marysieńka obsadziła ziemniakami park wokół zamku w Rzucewie. Zachwycano się tymi roślinami, ponieważ ładnie kwitły. Potem dopiero odkryto wszystkie zalety oraz walory smakowe tego warzywa. W czasach zaborów i wojen ziemniaki niejednokrotnie ratowały ludzi od głodu. Ziemniaki stanowią nieodłączny element kuchni polskiej od ponad dwóch stuleci. Uznaje się, że od wieku XIX są głównym składnikiem pożywienia m.in. w kuchni pomorskiej, występującym oprócz podstawowych w jadłospisie Pomorzaków różnego rodzaju kasz, grochu i oczywiście chleba. W codziennym, skromnym pożywieniu ziemniaki odgrywały dużą rolę, dlatego też bogaty jest asortyment prostych i tanich ziemniaczanych produktów. Ziemniaki spożywano pod wieloma postaciami. Urozmaiceniem codziennego pożywienia były kluski ziemniaczane. Potwierdzenie ich popularności i różnorodności na Kaszubach znajdujemy w Słowniku gwar kaszubskich ks. B. Sychty (1968 r.), w którym możemy przeczytać kilkanaście nazw klusek z różnych regionów Kaszub. Przygotowywano porcję surowych kartofli startych na tarce o drobnych oczkach. Sok należało wycisnąć, mączkę zebrać i dodać z powrotem do kartofli. Kilkoma łyżkami mąki zagęszczano masę ziemniaczaną, dodawano jajka i sól do smaku. Dobrze wyrobione ciasto wrzucano łyżką na wrzątek i gotowano około 15 min od wypłynięcia, w zależności od wielkości kluseczek. Inny rodzaj klusek przygotowywano ze startych surowych kartofli zmieszanych z ugotowanymi kartoflami przepuszczonymi przez maszynkę (W. Niemiec, 2004). Kaszubskie kluski ziemniaczane kładzione łyżką przygotowywano jako danie główne oraz jako dodatek do zup: brzadowej, czerniny, grzybowej, gapiej, z dynią na mleku, do zup owocowych. Spożywano je również na śniadanie z mlekiem w postaci zupy mlecznej. Kluski te były jadane cały rok, okraszone lub z dodatkiem cebuli w okresie postu. Popijano je maślanką. Według Bedekera kaszubskiego z 1979 roku: Podstawowym posiłkiem na wsi kaszubskiej są bulwy (kartofle) z mlekiem i szpyrkami. Bulwy muszą być ugniecione, mleko często jest maślanką, a szpyrki to topiona słonina ze skwarkami (…) Niegdyś, kiedy na wsi panowała ogólna bieda, rzadko inne menu pojawiało się na stołach. Mówi nawet o tym stara pioseneczka: „Cały tydzień bulwë z mlecziem, bulwë z mlecziem, bulwë z mlecziem, a w niedzielę sledza albo groch (…)” Jada się też kluski, również z surowych kartofli, z dodatkiem mąki, kładzione łyżką na wodę lub na mleko. Klósczi były daniem obiadowym, ale podawano je także na śniadanie lub kolację. W monografii poświęconej wsi Chmielno, powiat Kartuzy wśród kaszubskich klusek ziemniaczanych wymieniane są również szade, (chropawe) kluski z tartych surowych ziemniaków i mąki. Przykładowy zestaw wieczerzy kaszubskiej ilustruje wiersz ks. Leona Kuchty Na tczę gbura: (…) Na stole wieczerzô stała: szadé klósczi – Bulwowô zôcerka abo krëpë I tak wiëdno wkół. L. Malicki omawiając pożywienie rybne Kaszubów, przedstawia również jadłospis ogólny, a w nim wymienia powszechnie jadane: kluski z kartofli surowych i mąki kładzione łyżką. We wspomnieniach kaszubskiej rodziny znajdujemy informację, że na kolację gotowano w ich domu m.in. bezkształtne kluseczki z tartych surowych ziemniaków nazywane klutrë. Kluski te zalewano mlekiem lub kraszono smażoną gęsią okrasą. Przepis na przygotowanie klusek ziemniaczanych znajduje się w opracowaniu W. Niemiec O tim, jak przóde lat Kaszëbi warzële oraz w Kuchni pomorskiej.