woj. podlaskie

Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego

ul. Kard. S. Wyszyńskiego l, 15-888 Białystok

Departament Rolnictwa i Obszarów Rybackich

tel. (85) 74 97 502, fax: (85) 74 85 146

e-mail: rolnictwo@umwp-podlasie.pl

Produkty mleczne Produkty mleczne

Twaróg hajnowski

Od czasów rozwoju rolnictwa na terenie dzisiejszych rejonów Białowieskiego Parku Narodowego, twaróg oraz inne przetwory mleczne stanowią ważny element żywienia mieszkańców. Twaróg hajnowski produkowany jest w sposób, który jest co prawda powszechn...

Ser typu szwajcarskiego z Wiżajn

Produkty serowarstwa od wieków są nieodłącznym elementem diety we wszystkich krajach Europy. Jak czytamy w klasycznych wydawnictwach branżowych, najbardziej popularne były sery twarde, prasowane oraz półtwarde. Z dostępnych opracowań wynika, iż w...

Ser suszony podlaski

Suszenie serów na Podlasiu może poszczycić się wielowiekową tradycją, o czym pisał wybitny badacz Podlasia, etnograf i folklorysta, Zygmunt Gloger: W serniku świeżo robione sery suszą. Dawniej przy każdym dworze i dworku znajdowała się suszarnia z...

Ser narwiański

Najstarsi mieszkańcy regionów nadnarwiańskich do dziś pamiętają, w jaki sposób zagospodarowywano nadwyżki mleka w okresie międzywojennym, wyrabiając przepyszne sery. Obszar Podlasia tradycyjnie wyróżnia się dużym rozdrobnieniem, więc produkcja ser...

Sery białe deserowe litewskie

Metoda wytwarzania sera białego deserowego jest bardzo prosta, co nie powinno dziwić, gdyż jeszcze kilkanaście lat temu, w wiejskich gospodarstwach ser ten, robiły niemalże wszystkie gospodynie. Wzmianki o tym produkcie znajdujemy już w źródłach h...

Ser podpuszczkowy dojrzewający Wiżajny

Tradycja wytwarzania sera w rejonie Wiżajn i Rutki-Tartak przekazywana jest z pokolenia na pokolenie przez gospodynie od niepamiętnych czasów. Świadczą o tym zachowane drewniane formy, które wykorzystywano do wytwarzania sera już przeszło 120 lat...

Ser podlaski

Produkcję sera podlaskiego rozpoczęto w chwili uruchomienia zakładu produkcyjnego w Filipowie, czyli w 1968 roku. Sposób i technologia produkcji sera są obecnie takie same jak 37 lat temu. Walory wytwarzanego dziś produktu nie różnią się niczym od...

Ser gouda

Produkcję sera gouda rozpoczęto w chwili uruchomienia zakładu produkcyjnego w Filipowie w 1968 roku. Sposób i technologia produkcji sera są obecnie takie same jak 37 lat temu. Walory wytwarzanego dziś produktu nie różnią się niczym od walorów sera...

Ser Koryciński „Swojski”

Tajemnica produkcji żółtego sera z krowiego mleka polegała na zastosowaniu odpowiedniego enzymu, który powodowałby ścięcie świeżego mleka. Enzym ten produkowano jako proszek ze startych, wcześniej wysuszonych cielęcych żołądków. Świeże mleko podgr...

Klinek dąbrowski

Wytwarzanie serów w gospodarstwach rolnych ma na Podlasiu wielowiekową tradycję. Serowarstwem zajmowali się ponoć już pierwsi mieszkańcy tych ziem – Jaćwingowie. Na terenach Doliny Biebrzy serowarstwo było i jest naturalną konsekwencją hodowli byd...

Produkty mięsne Produkty mięsne

Kump nadbużański z ćwiartki

Trudno sobie wyobrazić stół wileński bez kumpa (kumpiaka), czyli szynki wędzonej. Wyraz „kump” jest stary, XVI-wieczny, osadzony głęboko w rzeczywistości językowej Wielkiego Księstwa Litewskiego, motywowany litewskim kumpis. Natomiast nazwa „kumpi...

Wędzonka (wędzone)

Wędzonka to produkt z mięsa wieprzowego od zwierząt pochodzących z hodowli ekstensywnej. Bardzo często nazwie tej towarzyszą takie określenia jak „chłopska”, czy też „wiejska”, które podkreślają swojskie pochodzenie wyrobu. Wędzonka jest prostym i...

Kumpiak podlaski

Mieszkańcom wsi podlaskiej, jak i wielu innych miejsc na świecie, od pokoleń znane są naturalne metody konserwowania żywności. Jedną z tego typu metod, oprócz wędzenia i peklowania, jest solenie oraz suszenie, w oparciu o które wytwarzane były mię...

Kindziuk z Puńska

Tradycyjną, typową dla kuchni litewskiej, a co za tym idzie również okolic Sejn, wędliną jest kindziuk, którego nazwa w języku litewskim brzmi skilandis lub kindzukas. Jest to ... rodzaj potrawy z wieprzowiny, którą się nadziewa żołądek, a potem w...

Kumpia wieprzowa „z komina”

Kumpia wieprzowa to produkt łatwy do wykonania w warunkach domowych. Jej przygotowanie do spożycia było możliwe również w warunkach polowych. Zabrana do koszyka wraz z razowym chlebem mogła stanowić podstawowy posiłek drwala, żniwiarza i oracza. W...

Produkty rybołówstwa Produkty rybołówstwa

Sejneński szczupak faszerowany

Sejneńszczyzna jest krainą słynącą z ogromnej ilości jezior. Rozciągają się one od jeziora Wigry, które stanowi granicę zachodnią, przez Czarną Hańczę aż po Niemen. Okoliczne jeziora zawsze były świetnie zarybione, szczególnie dużo spotyka się tu...

Warzywa i owoce Warzywa i owoce

Nadbużańska kawa żołędziówka

Sporządzanie kawy z żołędzi na obszarach nadbużańskich ma wielowiekową tradycję. Mieszkańcy do dziś dysponują wiedzą zaczerpniętą od swych przodków. Napój ten powszechnie sporządzano jeszcze w latach przed II wojną światową. Ze względu na swe zdro...

Kruszewska kapusta kiszona

Tu na Kresach wschodnich warzywa mają już swoją wielopokoleniową tradycję. Ogrody warzywne naszych pradziadków, dziadków nieodparcie przypominały opisany przez Adama Mickiewicza w Panu Tadeuszu warzywnik Zosi z kapustą na czele: Drzewa owocne z...

Ogórki Kwaszone „Narwiańskie”

Tradycja produkcji ogórków kwaszonych w dolinie rzeki Narew sięga lat 60 - tych ubiegłego wieku. Działalność taką zapoczątkowała Spółdzielnia Ogrodniczo - Pszczelarska „Witamina”, która w Śliwnie rozpoczęła skupowanie zielonych ogórków od okoliczn...

Kruszewski Ogórek Herbowy

Uprawa ogórków w Kruszewie i okolicach to tradycja wielopokoleniowa. Legenda głosi, że już Napoleon zachwycał się nimi, maszerując ze swoimi wojskami na Moskwę. Zabrał ze sobą tylko jedną beczkę, dlatego przegrał. Najstarsi mieszkańcy wsi Kruszewo...

Wyroby piekarnicze i cukiernicze Wyroby piekarnicze i cukiernicze

Mrowisko

Już w starożytnym Egipcie było w zwyczaju częstowanie gości ciastami w czasie świąt. A kto choć raz był w Grecji, ten wie, że i dzisiaj cenione są tam wypieki posłodzone miodem. Ciasta zaczęto smażyć w tłuszczu już w średniowiecznych klasztorach,...

Chleb domowy na kalmusie z Puńska

Pieczenie chleba ma długą tradycję na Sejneńszczyźnie. W wiejskich chatach i miejskich domach w chlebowych piecach wypiekano chleb oraz różnego rodzaju bułki i ciasta. Ta zanikająca umiejętność powoli odradza się dzięki rozwojowi turystyki oraz po...

Sękacz sejneński / bankuchen

W polskich przepisach kulinarnych „baumkuchen” został odnotowany na przełomie XIX i XX wieku. Na pochodzenia tego ciasta wskazuje ścieżka językowa i jego niemiecki (pruski) źródłosłów. Niemieccy badacze sztuki kulinarnej odnotowali wzmiankę o „bau...

Chleb pytlowy wolski na zakwasie

Ludność żyjąca w puszczy trudniła się myślistwem, rybołówstwem, bartnictwem i smolarstwem. Osady i wsie były zlokalizowane na pograniczu dwu przeciwstawnych sobie pod względem gospodarczym obszarów – gruntów uprawnych i puszczy. Najstarsze dane mó...

Chleb żytni wolski

Ludność żyjąca w puszczy trudniła się myślistwem, rybołówstwem, bartnictwem i smolarstwem. Osady i wsie lokalizowały się na pograniczu dwu przeciwstawnych sobie pod względem gospodarczym obszarów – gruntów uprawnych i puszczy. Najstarsze dane mówi...

Chleb staropolski – chleb żytni

Chleb staropolski produkowany tradycyjną metodą fermentacji wielofazowej, z użyciem naturalnego zaczątku. Czas fermentacji trwa 10-12 godzin. Własna receptura została opracowana i wprowadzona do produkcji w Piekarni PSS „Społem” w roku 1978, na...

Pieczywo obrzędowe weselne - „korowaj lipski” i gąski weselne

Korowaj, chleb weselny w Serbii, Bułgarii, u Ukraińców, Białorusinów, na Podlasiu wśród ludu wiejskiego i drobnej szlachty, w niektórych okolicach Mazowsza. W każdym razie jest to chleb obrzędowy, przygotowany wśród pienia pieśni i różnych czynnoś...

Makowiec z Ejszeryszek

Z przeprowadzonych w Ejszeryszkach i Wiżajnach wywiadów etnograficznych wynika, że makowce piekło się w tych okolicach od bardzo dawna, prawdopodobnie jeszcze przed wojną. Mak wysiewano razem z warzywami w maju, a zbierano po żniwach w końcu sierp...

Chleb na zakwasie z Sadka

„Na ziemiach polskich już w średniowieczu wypiekano chleb w kilku gatunkach: żytni zwyczajny, żytni czarny, biały, suchary, bułki pszenne. Specjalny chleb z ciemnej mąki z dodatkiem otrąb przeznaczony był dla ubogiej ludności”. (Encyklopedia hist...

Sękacz z Suchowoli

Sękacz, zwany dziadem lub bankuchem, jest ciastem charakterystycznym dla wschodniej części Polski. Spotykamy go od Suwałk po Lubelszczyznę, jednak najbardziej osadzony jest w kulturze północnego i środkowego Podlasia. Przepis na sękacz znajduje si...

Oleje i tłuszcze Oleje i tłuszcze

Masło tradycyjne z Filipowa

Surowcem wykorzystywanym do produkcji masła tradycyjnego jest śmietana z mleka krowiego, pochodzącego tylko i wyłącznie z gminy Filipów i Przerośl. Teren ten to pogranicze województwa warmińsko-mazurskiego i podlaskiego uznane za obszar czysty eko...

Miody Miody

Miód wielokwiat z Sejneńszczyzny

Historia pszczelarstwa na Ziemiach Sejneńskich sięga czasów, kiedy tereny te zamieszkiwały plemiona Jaćwingów. Tradycje pochodzenia miodu i jego znaczenie jako produktu odżywczego, smakowego, a nawet leczniczego, znane są od wieków. Rozwój pszczel...

Lipiec białowieski

Henryk Sienkiewicz ze swoim przyjacielem Zygmuntem Glogerem w 1882 roku odbyli podróż do Puszczy Białowieskiej. Wspomnienia z odbytej podróży przyjaciel Sienkiewicza opisał w publikacji "Białowieża w albumie" wydanej w Warszawie w 1903 roku. W swe...

Miód augustowski

W 1979 roku prof. dr Leon Bornus w opracowaniu „Znaczenie Pszczoły Augustowskiej” pisze: „Przedmiotem naszego zainteresowania jest dzisiaj pszczoła leśna. Stanowi ona niejako wyspę wśród dużej populacji pszczoły środkowoeuropejskiej. Dziwne jest t...

Gotowe dania i potrawy Gotowe dania i potrawy

Bliny po litewsku

Kuchnia Sejneńszczyzny w XIX wieku miała wiele cech wspólnych z kuchnią litewską. Charakter tej kuchni pozostawał pod silnym wpływem kuchni litewskiej, zwłaszcza wileńskiej i żmudzkiej (Zofia Kurzowa, Język polski Wileńszczyzny i kresów północno-w...

Kartacze sejneńskie / cepeliny

Potrawa ta znana była w okolicach Sejneńszczyzny bez wątpienia w okresie międzywojennym, a zapewne też pod koniec XIX wieku. O popularności kartaczy mogą świadczyć wzmianki w piosenkach ludowych: Kapyleńko nasza, nie stóbruj sie na nas, my k...

Chołodziec litewski (chłodnik)

Za czasów dynastii Jagiellońskiej, kuchnia staropolska zaczęła przenikać na Litwę, litewska zaś do Korony. W polskich książkach kucharskich jeszcze dzisiaj spotykamy określenie „po litewsku”. Na terenach Sejneńszczyzny zamieszkuje również mniejszo...

Soczewiaki sejneńskie

Soczewiaki to dość stara potrawa, uważana kiedyś za typową potrawę ludzi ubogich. Jest to rodzaj pierogów, a sposób ich wykonania jest podobny do kakorów. O ile kakory przyrządzane były z różnym farszem, to nadzienie soczewiaków stanowi zmielona s...

Kołduny litewskie

W XIX wieku, tak jak obecnie, nazwa „pierogi” oznaczała potrawę z ciasta, przede wszystkim pszennego (gotowanego albo pieczonego), z różnorodnym nadzieniem. W kuchni ludowej nadzienie to stanowiły głównie jarzyny (kapusta, marchew, czy też tarte b...

Kartacze

Kartacze są jednym z najbardziej popularnych produktów tradycyjnych w województwie podlaskim, będąc także sztandarowym produktem tradycyjnym kuchni litewskiej. Do dziś wiele gospodyń wykonuje je w domach, przy czym sposób ich wykonania bywa dość z...

Kiszka ziemniaczana

Charakter województwa podlaskiego oraz jego tradycje sprawiają, że tutejsza kuchnia charakteryzuje się bogatym asortymentem tanich i prostych produktów z ziemniaka. Jednym z takich produktów jest kiszka ziemniaczana. Składa się ona z tartych ziemn...

Babka ziemniaczana

Charakter województwa podlaskiego oraz jego tradycje sprawiają, że tutejsza kuchnia charakteryzuje się bogatym asortymentem tanich i prostych produktów z ziemniaka. Jednym z takich produktów jest babka ziemniaczana. Składa się ona z tartych ziemni...

Pierekaczewnik

Pierekaczewnik jest tradycyjnym produktem tatarskim, który nazwę swą wywodzi z terenów dawnych kresów Rzeczpospolitej Obojga Narodów, które od dawna zamieszkiwali Tatarzy. Szczególnie w wieku w XVIII i XIX zaznaczyli swoją obecność. Produkt ten by...

Pierogi wigierskie

Tradycja wyrabiania pierogów wigierskich według wspomnień lokalnych gospodarzy sięga początku XX wieku. Mieszkańcy Suwalszczyzny doskonale znają ich smak, wymieniając pierogi jako ulubione danie, obecne w każdym domu od czasów ich dzieciństwa. Pie...

Napoje Napoje

Podlaska samogonka zbożowa

Województwo podlaskie jest krainą lasów i jezior, lecz swej sławy wcale nie zawdzięcza licznym parkom narodowym i krajobrazowym. Region posiadł bezwątpienia swoistą reputację dzięki mnogości wytwarzanego lokalnie samogonu. Tradycja ta ma mocne zak...

Miód kwarciany (dębniak)

Historia miodosytnictwa sięga czasów starożytnych i jest ściśle związana z dionizyjskim sposobem życia Greków. Rzymianie, których kultura wyrasta na podwalinach narodu Arystotelesa, utrwalili się w pamięci potomnych przede wszystkim jako niezrówna...

Śliwowica (mirabelka)

Do źródeł pisanych, które wspominają o wytwarzaniu napojów alkoholowych na terenie Zambrowa, należy publikacja Józefa Stanisława Mroczka pt. „Zambrów zarys dziejów”. W rozdziale drugim niniejszej książki czytamy, iż „Produkcją piwa zajmowali się n...

Inne produkty Inne produkty

Nadbużańskie grzyby marynowane

Historia zbierania i wykorzystywania grzybów w produkcji potraw sięga zamierzchłych czasów. Już Aztekowie, Starożytni Rzymianie i Egipcjanie doceniali ich walory smakowe. Pierwszy atlas grzybów jadalnych i niejadalnych opracował w XVI wieku Pietra...

Nadbużańskie grzyby suszone

Historia zbierania i wykorzystywania grzybów w produkcji potraw sięga zamierzchłych czasów. Już Aztekowie, Starożytni Rzymianie i Egipcjanie doceniali ich walory smakowe. Pierwszy atlas grzybów jadalnych i niejadalnych opracował w XVI wieku Pietra...

Pisanka lipska

Tradycja przygotowywania pisanek na pełnych jajach na terenie Lipska i w jego okolicach sięga XIX wieku. Stanowiły one ozdobę stołów wielkanocnych, koszyczków wielkanocnych, a także były głównym składnikiem prezentów wielkanocnych wręczanych przez...