Jabłka grójeckie
Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych
  • w dniu 2008-04-28
  • kategoria Warzywa i owoce
  • województwo woj. mazowieckie

Wygląd:

Jabłka grójeckie charakteryzują się wysokim poziomem wybarwienia. Ich wygląd jest uzależniony od cech poszczególnych odmian, których rumieniec może być rozmyty lub paskowany, a ich wybarwienie waha się od 40% do nawet 95% powierzchni owocu.

Kształt:

Kształt jabłek grójeckich jest uzależniony od odmiany. Jabłka grójeckie mają kształt kulisty: regularny, spłaszczony, wydłużony.

Rozmiar:

Wielkość owoców jest wyznaczana za pomocą średnicy poprzecznej jabłka mierzoną w najszerszym miejscu. Uzależniona jest od odmiany jabłek i dla regionu grójeckiego wynosi 6,5-9 cm.

Barwa:

Jabłka grójeckie w zależności od odmiany posiadają różne barwy, poczynając od bordowego, poprzez czerwony, różowy, żółty, na zielonym kończąc. W przekroju barwa miąższu jest biała lub kremowa.

Konsystencja:

Konsystencja jabłek grójeckich może być: krucha, średnio zwięzła lub ścisła. Skórka jabłek w zależności od odmiany jest gładka lub szorstka. Na niektórych odmianach występuje specyficzny, naturalny nalot.

Smak:

Smak jabłek grójeckich uzależniony od odmian może być: słodki, słodko-kwaśny, słodko-winny, kwaskowaty, winny, korzenno-winny. Ze względu na specyficzny mikroklimat smak i zapach jabłek grójeckich jest bardziej wyrazisty i aromatyczny od jabłek uprawianych w innych regionach.

Dodatkowe Informacje:

Tradycja:

Początki powstawania „największego sadu europy” datuje się od panowania Królowej Bony, która słynęła z zamiłowania do ogrodnictwa, w tym również sadownictwa. W 1545 roku otrzymała duże połacie ziemi w powiecie grójeckim, o które później dbała, ustanawiając liczne przywileje dla posiadaczy ogrodów. Następnie sadownictwo znalazło umocowanie prawne w akcie królewskim z 1578 roku wydanym przez syna Królowej Bony. Dało to początek rozwoju sadów owocowych, w tym głównie jabłoniowych. W wielu dziełach historycznych znajdują się liczne wzmianki o rozwoju sadów dworskich i chłopskich na terenach Grójecczyzny. Niemałą rolę w historii jabłek grójeckich odegrali również duchowni (Roch Wójcicki z Belska, Niedźwiedzki z Łęczeszyc, Stefan Roguski z Goszczyna i Edward Kawiński z Konar), którzy swego czasu byli głównymi propagatorami sadownictwa w tym regionie. Od początku XX wieku zakładano już sady handlowe, których symbolem stał się Jan Cieślak z Pogórzyc. Wprowadził on wysoką kulturę w uprawie oraz w przechowalnictwie jabłek (w 1918 roku wybudował pierwszą przechowalnię owoców w Polsce), co umożliwiło mu uzyskiwanie bardzo wysokich cen za wysokiej jakości owoce, których był producentem. Z początkiem XX wieku pojawili się również pierwsi doradcy, a do najsłynniejszych z tego regionu należał Witalis Urbanowicz, który w 1909 roku zasłynął z opracowania 10 przykazań ogrodniczych: 1. Nie będziesz żałował grosza, o ile grosz masz, na kupno dobrych szczepów i trudu dla założenia sadku. 2. Nie będziesz się pytał szewca, kowala nadaremno o poradę w ogrodzie, lecz dobrego ogrodnika, książki i gazety. 3. Pamiętaj, że drzewa owocowe sadzisz nie tylko dla siebie, lecz także dla dzieci swoich, ponieważ one głównie będą z nich korzystały, mając z tego zarobek nie będą potrzebowały iść za parobków do Żydów, Niemców i innych przyjaciół. 4. Czcij i szanuj drzewko owocowe, bo w niem jest przyszłość kraju. Ty, bracie, będziesz miał setki za owoc, a kraj miliony i miliardy. 5. Nie zabijaj ogrodnictwa i nie zachęcaj innych do niego, byle jak hodując byle jakie szczepy. 6. Nie dopuść do tego, aby ci robactwo zjadło liście na drzewach, w przeciwnym bowiem razie musisz pożegnać się z owocami. 7. Nie kradnij, a raczej nie posyłaj swoich dzieci po jabłka do cudzego ogrodu, a lepiej sam zasadź u siebie ogródek, a dziecko naucz poszanowania roślin i cudzej własności. 8. Nie wydawaj fałszywego świadectwa przeciw ogrodnictwu przynajmniej do tego czasu, aż sam założysz ogródek. 9. Nie pożądaj, aby Ci drzewko po posadzeniu natychmiast tego roku zaowocowało, bo to jest niemożliwem, a gdy nawet i zaczęło w pierwszym, drugim roku owocować, to za to w następnych latach, z powodu wysilenia się drzewa, nie będziesz miał owocu. 10. Kochaj drzewka owocowe, staraj się o to, aby Twój sadek był jak należy utrzymany, korzystaj z niego, wzbogacaj siebie i kraj – co daj Boże. Amen. Bardzo dynamiczny rozwój grójeckiego sadownictwa, którego synonimem stał się profesor Szczepan Pieniążek, rozpoczął się z końcem II wojny światowej. Za jego sprawą powstał Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa, który przekazywał najnowszą wiedzę i doświadczenia w uprawie jabłoni lokalnym sadownikom. Z polecenia profesora jego wychowanek – Eligiusz Gajewski – założył w zrujnowanym podczas wojny majątku w Nowej Wsi, Zakład Doświadczalny Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa. Zakład ten na nowo stał się wzorcowym gospodarstwem sadowniczym, z którego przykład czerpała większość grójeckich sadowników. W miarę upływu czasu jabłek grójeckich wciąż przybywało i już w 1958 roku lokalni rolnicy mieli do czynienia z klęską urodzaju, co skłoniło zastępcę przewodniczącego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Grójcu – Wacława Przytockiego do zorganizowania w 1959 roku Dni Kwitnących Jabłoni mających na celu promocję jabłek i regionu. Obecnie na terenie Grójecczyzny uprawia się intensywne sady karłowe, które dostarczają ok. 40% krajowej produkcji jabłek, a intensywność upraw w niektórych gminach sięga nawet 70%.