Żurawinówka momocka
Żurawinówka momocka
Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych
  • w dniu 2008-05-06
  • kategoria Napoje
  • województwo woj. lubelskie

Wygląd:

Ciecz koloru czerwonego

Kształt:

Ciecz

Rozmiar:

Barwa:

Intensywnie czerwona

Konsystencja:

Ciekła, nieco lepka

Smak:

Smak żurawin, lekko cierpki; zapach owoców leśnych

Dodatkowe Informacje:

45% zawartości alkoholu Żurawina rosnąca w lasach janowskich zwłaszcza na torfowiskach, terenach podmokłych i bagiennych to drobna wiecznie zielona krzewinka o drobnych czerwonych i cierpkich owocach. Posiada wiele właściwości leczniczych i odżywczych. Przygotowuje się z niej: soki, nalewki, dżemy, konfitury, kompoty, kisiele, galaretki, napoje, kwas żurawinowy, herbatki, sosy, przetwory (tzw.: żurawina do mięs).

Tradycja:

Żurawina niegdyś rosła powszechnie na terenach bagiennych i torfowiskach w lasach Europy Północnej i Wschodniej. Na skutek osuszania torfowisk i bagien już coraz rzadziej występuje w tych regionach Europy. W Polsce żurawina rośnie w Puszczy Knyszyńskiej, Białowieskiej, w lasach biłgorajskich i janowskich oraz na Pomorzu Zachodnim. W lasach janowskich spotykana jest najczęściej żurawina błotna i drobnolistkowa. Oba te gatunki żurawin rosną na torfowiskach wysokich, silnie zakwaszonych m.in. na „Imielitym Ługu”. Głównymi gatunkami roślin tworzących torfowisko wysokie są różne gatunki torfowców (...) wśród nich płoży się żurawina (...). Torfowiska wysokie i przejściowe są bardzo interesującymi ekosystemami. Panujące tutaj specyficzne warunki ekologiczne powodują, że mogą w nich rosnąć reliktowe gatunki roślin, które przywędrowały do nas pod koniec okresu zlodowacenia lub zaraz po nich. Do takich gatunków (reliktów glacjalnych) zaliczyć można żurawinę drobnolistkową i bagno zwyczajne (Na pograniczu regionów – monografia przyrodnicza gminy Modliborzyce, wydana przez Towarzystwo Fizjograficzne W-wa, 1997 r., s. 37 i 38). Potwierdzeniem występowania żurawiny na naszych terenach jest informacja zawarta w książce Lasy janowskie, wydanej przez Nadleśnictwo Janów Lubelski w 2005 r., s. 45 i 56. Mówiąc o florze, nie sposób pominąć roślinności torfowisk wysokich, tak często spotykanych w lasach janowskich. Wśród nich zachowały się gatunki reliktowe: bagno zwyczajne, widłak torfowy (...), borówka bagienna (...) i żurawina błotna (…) Wiosną bory bagienne i torfowiska odurzają zapachem biało kwitnącego bagna zwyczajnego (...). Pod dużym okapem koron drzew, w dywanach mchów torfowych zdolnych zmagazynować ogromne ilości wody, rozrastają się płaty bagna zwyczajnego, oraz żurawiny błotnej. Jej kwaśne owoce zbierane późną jesienią, najlepiej tuż po przymrozkach, są bogate w witaminę C i nadają się znakomicie na konfitury, czy jako dodatek do dziczyzny (...). Wśród mieszkańców Ziemi Janowskiej i Biłgorajskiej żurawina jest dobrze znana od dawna. Tak jak jagoda czarna, borówka czerwona, jeżyna i malina leśna, zbierana była na przetwory domowe oraz w celach zarobkowych przez ludność wiosek śródleśnych tj.: Kocudzy, Władysławowa, Momot Dolnych i Górnych, Łążka Ordynackiego i Garncarskiego, Malińca. W 2007 r. został udostępniony turystom rowerowy Szlak Żurawinowy o długości 25 km w kierunku Lasów Janowskich. Wioski Momoty Górne i Dolne to jedne z puszczańskich miejscowości, leżące w samym środku Lasów Janowskich. Łączy je ze światem 12-kilometrowa droga asfaltowa do Janowa Lubelskiego. Jeszcze 50 lat temu była to droga leśna, którą można było pokonać latem furmanką, zimą saniami. Po wojnie Momoty doczekały się pięknej drogi dojazdowej do Janowa Lubelskiego, Stalowej Woli, co umożliwiło im lepsze bytowanie, naukę w szkołach, pracę. Usytuowanie wiosek wśród lasów puszczańskich przyczyniło się do zachowania wielu starych tradycji i zwyczajów ludowych, specyficzna zabudowa, kuchnia tradycyjna, smakowite konfitury i nalewki z owoców leśnych. Zachowało się wiele sposobów leczenia ziołami, nalewkami. Do grona osób kultywujących rodzinne tradycje momockie zaliczają się mieszkanki, które zbierają w okolicznych lasach zioła, żurawiny, borówki czerwone, jeżyny, kalinę, jagody czarne, a następnie wyrabiają z nich wspaniałe nalewki na przeziębienie, zapalenia, nerwobóle. Bardzo powszechną od lat jest tu nalewka żurawinowa, uznawana za przysmak i jest podawana podczas uroczystości rodzinnych. Dobrą marką cieszy się tu żurawinówka, która podczas Festiwalu „Kaszy i żurawiny – Gryczaki 2007” zdobyła I miejsce oraz certyfikat w konkursie na najlepszą żurawinówkę janowską. Rozmowy ze starszymi mieszkankami Momot potwierdzają długoletnią tradycję wytwarzania żurawinówki momockiej.