Tymianek z Fajsławic
Tymianek z Fajsławic
Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych
  • w dniu 2013-06-12
  • kategoria Warzywa i owoce
  • województwo woj. lubelskie

Wygląd:

Silnie rozgałęziona krzewina z rodziny wargowych. Ze zdrewniałych, czterokanciastych łodyg wyrastają zielone pędy z naprzeciwlegle ułożonymi drobnymi wąskimi listkami, owłosionymi od spodu i podwiniętymi na brzegach. W kątach górnych liści wyrastają małe kwiaty zebrane w kwiatostany główkowate lub wydłużone i przerywane.

Kształt:

Łodygi rośliny są czterokanciaste, liście mają kształt podłużnie owalny, są podwinięte na brzegach. Kwiaty mają kształt kielichów, zebrane w kwiatostany.

Rozmiar:

Roślina rosnąca do wysokości od 10 cm do 40 cm.

Barwa:

Łodygi zdrewniałe z zielonymi pędami. Liście szarozielone, kwiaty białe, różowoczerwone, czerwono-fioletowe lub szkarłatne.

Konsystencja:

Sztywne gałązki o wiotkich końcach. Liście miękkie. Gałązki ziela suszonego sztywne, a liście kruszą się.

Smak:

Tymianek charakteryzuje się gorzkawym, pikantnym smakiem i intensywnym orzeźwiającym ziołowym zapachem wynikającym z zawartości olejku tymolowego. Cała roślina wydaje silną, aromatyczną woń.

Dodatkowe Informacje:

Tradycja:

Dawniej upodobania smakowe Polaków kreowane były nie tylko przez kucharskie osobowości, lecz także wskutek rosnącego zainteresowania ziołami i przyprawami kolonialnymi. Praktyka potwierdzała, że obok walorów sensorycznych zioła posiadają właściwości konserwujące, hamujące rozwój chorobotwórczej mikroflory w potrawach. Tymianek w kuchniach krajów śródziemnomorskich dodawany jest zazwyczaj do tłustych mięs (baranina, wieprzowina), do kiełbas, pasztetów, krwawych kiszek, sosów, potraw z warzyw strączkowych. Dobrze ususzony i odpowiednio przechowywany długo zachowuje swój specyficzny aromat. Do Polski tymianek trafił dość późno, o czym świadczy zapis Marcina z Urzędowa, autora znakomitego „Herbarza polskiego: To ziele mych czasów jenom na jednym miejscu w Polsce potrafił [natrafił], u Jego Mości Pana Wojewody, a Marszałka Koronnego, Pana Jana [Firleja] z Dąbrowice na zamku w ogródku w Kocku”. Dużo potraw aromatyzowanych tymiankiem opisanych zostało w książkach, np. „Kucharz Doskonały” autora Wojciecha Wielądki. Propozycje kulinarne z wykorzystaniem tymianku, zawarte w wielu publikacjach obejmują głównie wywary, w których gotowano mięsa, duszone dania z ptactwa wodnego, sosy oraz bejce do macerowania i konserwowania mięs. W obszarze gminy Fajsławice przed wojną ziół nie uprawiano, rozwój upraw nastąpił dopiero po II wojnie światowej i począwszy od przełomu lat 40-tych i 50-tych systematycznie wzrastał. Apogeum miało miejsce w latach 80-tych XX wieku. Zbigniew Borkowski i Adam Polski w książce pt. „Trasa turystyczno-edukacyjna Dolina Marianki w Fajsławicach” opisują gminę Fajsławice jako prawdziwe centrum zielarstwa polskiego. Trudno bowiem znaleźć w skali regionu, a nawet kraju drugą taką gminę, w której koncentracja polowych upraw zielarskich była tak duża. Początkowe plantacje m.in. tymianku właściwego, majeranku, kozłka lekarskiego czy szałwii lekarskiej były zazwyczaj kilkuarowe, a łączna powierzchnia upraw ziół w gminie nie przekraczała kilku hektarów. Jednak z czasem uprawa ziół zaczęła stawać się coraz bardziej popularna i w ciągu dwudziestu lat powierzchnia uprawna ziół wzrosła do około 180 hektarów. Tymianek był wówczas najchętniej hodowaną rośliną, a jego uprawa zajmowała około 44 ha („Wiadomości Zielarskie” zeszyt 4-5 z 1978 r.). Pod koniec lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia w gminie liczącej 1528 gospodarstw, około 800 uprawiało zioła. Najważniejszym elementem odróżniającym tymianek z Fajsławic od podobnych wyrobów są specyficzne warunki klimatyczne panujące w gminie Fajsławice. Ponadto do dnia dzisiejszego uprawiany jest on metodami tradycyjnymi w sposób ekstensywny bez użycia nowoczesnych intensywnych metod produkcji oraz dużej ilości oprysków i nawozów.