Ćwikła z Werbkowic
Ćwikła z Werbkowic
Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych
  • w dniu 2016-06-15
  • kategoria Warzywa i owoce
  • województwo woj. lubelskie

Wygląd:

Jednolita i wyrównana masa powstała z przetartych buraków ćwikłowych i tartego korzenia chrzanu.

Kształt:

Przecier warzywny wyrównany w słoju.

Rozmiar:

W zależności od słoja najczęściej około 220 g.

Barwa:

Z zewnątrz i w przekroju od czerwonej do amarantowej, z wyraźnymi białymi punktami.

Konsystencja:

Gęsta, jednolita masa o wyrównanej konsystencji i jednakowym stopniu rozdrobnienia użytych składników.

Smak:

Smak świeżych, gotowanych buraków czerwonych, z wyraźnym smakiem chrzanu białego. Słodkawo-kwaśny, ostry, zapach buraków czerwonych i tartego chrzanu, bez obcych posmaków i zapachów.

Dodatkowe Informacje:

Tradycja:

Gmina Werbkowice położona jest w północno-zachodniej części Kotliny Hrubieszowskiej i jest w przeważającej części gminą typowo rolniczą. Dzięki bardzo dobrym glebom rozwinęła się produkcja roślinna, w której ważną pozycję odgrywa uprawa sadownicza oraz uprawa warzyw, w tym ziemniaków i buraków. Buraki są podstawowym surowcem do przygotowania bardzo znanej na tym terenie ćwikły. Jest to prosta potrawa, niezastąpiona w jadłospisie domowym w regionie werbkowickim. Ćwikła, czyli popularne buraczki z chrzanem, zazwyczaj spożywana na zimno podawana jest jako dodatek do obiadów i kolacji, gdyż świetnie smakuje z różnego rodzaju wyrobami mięsnymi. Może również zastąpić surówkę podawaną do obiadu. Najczęściej jednak kojarzona jest z okresem Wielkanocnym. Metody sporządzania jak również narzędzia do przygotowania ćwikły nie zmieniły się od lat. „Najczęściej podawane proporcje przez nasze gospodynie na ćwikłę to: 1 kg buraków ćwikłowych, 2 korzenie chrzanu, szczypta soli, łyżka octu lub soku z cytryny, łyżka cukru. Myjemy buraki, osuszamy i gotujemy do miękkości – około 1,5 godziny. Ostudzone warzywa obieramy, ścieramy na tarce, odsączamy na sitku z nadmiaru soku. Chrzan obieramy i moczymy w zimnej wodzie (co najmniej godzinę, dzięki czemu zachowa ładny kolor i nie będzie suchy). Następnie ścieramy na tarce o drobnych otworach, podobnie jak ziemniaki na placki. Chrzan przekładamy do miseczki, zalewamy 5-6 łyżkami wrzątku, dodajemy sok z cytryny lub ocet, sól i cukier. Następnie chrzan łączymy ze startymi burakami. Odkładamy na kilka godzin do lodówki, by smaki mogły się „przegryźć”. Później przekładamy do słoiczków i przetrzymujemy w lodówce” (Wywiad przeprowadzony z mieszkańcami gminy Werbkowice). Gwarancją specyficznego smaku i aromatu obok niezmiennej metody produkcji jest stosowanie w odpowiednich proporcjach buraków i chrzanu. Dla ostrzejszego smaku można dodać około pół łyżeczki octu, zaś aby złagodzić smak można dodać cukier. Można również urozmaicić smak ćwikły dodając do niej starte winne jabłko. Tradycyjna kuchnia staropolska była dość tłusta, dlatego spożycie ćwikły korzystnie wpływało na trawienie, a różne dodatki podkreślające jej smak, ułatwiały tę czynność. Taką rolę spełnia do dziś. Dodatkowo buraki posiadają dużo witaminy C oraz innych z grupy B. Chrzan zaś był i jest nieodłączną przyprawą wielu dań, działa rozgrzewająco, sprawia, że poprawia się odporność organizmu. Ćwikłę najlepiej przyrządzić parę dni wcześniej niż będzie podawana, wówczas uzyskuje wyraźniejszy smak i aromat.