Pytania i odpowiedzi

1. Czy rolnik jest zobowiązany do realizacji jednocześnie wszystkich 3 praktyk zazielenienia?

Zazielenienie to obowiązkowy komponent nowego systemu płatności bezpośrednich składający się z trzech praktyk:

  • dywersyfikacji upraw (gosp. od 10 ha GO);
  • utrzymania trwałych użytków zielonych (TUZ) (gosp. posiadających TUZ-y);
  • utrzymania obszarów proekologicznych (EFA) (gosp. ponad 15 ha GO).

Rozporządzenie Nr 1307/20141 przewiduje szereg wyłączeń z obowiązku spełniania praktyk zazielenienia. W zależności od ilości posiadanych w gospodarstwie gruntów ornych oraz udziału trwałych użytków zielonych, rolnicy będą zobowiązani do przestrzegania jednej, dwóch lub trzech praktyk zazielenienia, bądź mogą być z nich całkowicie zwolnieni, np.

  • w przypadku gdy grunty orne rolnika obejmują mniej niż 10 ha, rolnika nie obejmuje praktyka dywersyfikacji;
  • w przypadku gdy w gospodarstwie rolnym nie znajdują się cenne trwałe użytki zielone (TUZ), rolnika nie obejmuje zakaz przekształcania i zaorywania cennych TUZ;
  • w przypadku gdy grunty orne rolnika obejmują 15 lub mniej niż 15 ha, rolnika nie obejmuje obowiązek utrzymywania obszaru proekologicznego.
  • w przypadku gdy więcej niż 75% kwalifikujących się użytków rolnych stanowią trwałe użytki zielone, rolnika nie obejmuje ani praktyka dywersyfikacji ani obowiązek utrzymywania obszaru proekologicznego, pod warunkiem, że pozostałe grunty orne nie przekraczają 30 hektarów.

2. Jak będą traktowane plantacje wieloletnie (np. truskawki) w dywersyfikacji upraw? Czy będą to odrębne uprawy, które będą mogły być zaliczone do spełnienia wymogu dywersyfikacji w danym roku? Jak traktowane będą sady?

Plantacje trwałe nie podlegają dywersyfikacji. Niemniej jednak, spośród gatunków roślin sadowniczych, truskawka zalicza się do gatunków uprawianych na gruntach ornych. W związku z powyższym, może być traktowana jako odrębna uprawa w dywersyfikacji upraw.

3. Czy poplony będą traktowane jako osobne uprawy w dywersyfikacji upraw? Są one wymieniane jako praktyki równoważne – czy tylko w tym przypadku mogą być zaliczone do EFA? Poza tym poplony z reguły wysiewane są w terminie późniejszym, niż planowane kontrole w tym zakresie (od 15 maja do 15 lipca)?

Realizacja praktyki dywersyfikacji upraw będzie sprawdzana przez organ kontrolny w określonym terminie, tzn. od 15 maja do 15 lipca. W tym czasie rośliny uprawiane powinny znajdować się na polu.

Ponadto w celu obliczenia udziału upraw, rolnik może zadeklarować poszczególne działki tylko raz w danym roku. W związku z tym wyklucza to możliwość wliczania międzyplonów jako oddzielną uprawę.

Jeśli chodzi o termin i utrzymanie międzyplonów w ramach EFA, patrz pyt. 40.

4. W przypadku wspólnej realizacji praktyki utrzymania obszarów EFA przez kilku rolników, czy istniej możliwość, że któryś z nich nie będzie posiadał na terenie swojego gospodarstwa obszaru EFA?

Każdy rolnik uczestniczący we wspólnej realizacji praktyki EFA zapewnia, aby przynajmniej połowa (50%) obszarów, które powinien przeznaczyć na obszary EFA (czyli powierzchnia odpowiadająca 2,5% jego gruntu ornego) była realizowana indywidualnie i była położona na terenie jego gospodarstwa rolnego. Pozostała część może być realizowana przez poprzez „wspólny obszar proekologiczny”.

Obszary EFA objęte wspólnym wdrożeniem mogą:

  • stanowić jeden lub kilka obszarów;
  • znajdować się na gruncie jednego lub więcej rolników uczestniczących we wspólnej realizacji EFA, tzn. nie wszyscy rolnicy biorący udział we wspólnej realizacji praktyki EFA muszą uczestniczyć w tworzeniu wspólnego obszaru proekologicznego.

Innymi słowy, wspólne obszary EFA nie muszą znajdować się na terenie każdego beneficjenta.

5. Czy obszar kwalifikowany, na którym mogą być uznane obszary EFA, obejmuje tylko grunty orne w gospodarstwie, czy też wszystkie użytki rolne (GO, TUZ, plantacje wieloletnie)?

Co do zasady obszary proekologiczne powinny znajdować się na gruntach ornych (GO), z wyjątkiem zagajników o krótkiej rotacji oraz obszarów zalesionych.

Jednocześnie, w przypadku elementów krajobrazu i stref buforowych, obiekty te będą również uznane za obszary EFA, jeżeli przylegają do działki rolnej położonej na gruncie ornym.

Na przykład:

  • oczko wodne położone na obszarze objętym uprawami trwałymi można zadeklarować jako obszar proekologiczny pod warunkiem, że bezpośrednio przylega do gruntu ornego.

6. Jako obszary EFA mają być uznawane elementy krajobrazu położone na gruncie ornym lub przylegające do gruntu ornego (także te położone poza obszarem kwalifikującym się do płatności). O jakie obszary nie kwalifikujące się do płatności może tu chodzić?

Za obszary proekologiczne mogą być uznane elementy krajobrazu, które:

1) wliczają się do obszaru kwalifikującego się do jednolitej płatności obszarowej, tzn.
 są to elementy krajobrazu, które:

  • tradycyjnie występują na gruntach rolnych i ich szerokość nie przekracza 2 metrów (żywopłoty, rowy) oraz
  • są chronione w ramach norm DKR (tj.: drzewa będące pomnikami przyrody; oczka wodne o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2 oraz rowy, których szerokość nie przekracza 2 metrów);

2) nie wliczają się do powierzchni uprawnionej do płatności, z uwagi na swoje rozmiary (elementy szersze niż 2 metry).

W tym przypadku, aby takie elementy mogły być zaliczone do obszaru EFA muszą spełniać minimalne/maksymalne wielkości określone dla obiektów. W przypadku elementów linowych, np. rowów, za obszar proekologiczny uznaje się wyłącznie te części elementu, które spełniają wymagane dla tych obiektów szerokości.

W związku z tym, w zależności od wielkości, elementy krajobrazu:

  • albo kwalifikują się jedynie do JPO (np. miedza o szerokości 0,5 m);
  • albo kwalifikują się do JPO oraz mogą być uznane za obszary EFA (np. rów
     o szerokości 2 m);
  • albo mogą być uznane jedynie za obszary EFA (np. rów o szerokości 6 m).

Należy zaznaczyć, że do obszaru EFA będą wliczały się również ww. elementy krajobrazu położone na lub przylegające do gruntu ornego stanowiącego oddzielną działkę rolną o powierzchni od 0,01 ha (na której jest prowadzona działalność rolnicza, ale do której nie przysługuje płatność, z tego względu, że nie spełnia minimalnej 0,1 ha powierzchni określonej dla działki rolnej). Oznacza to, że np. rów o szerokości do 2 m przylegający dłuższą krawędzią do gruntu ornego stanowiącego oddzielną działkę o powierzchni od 0,01 ha do 0,1 ha, na której uprawia się np. marchewkę, może zostać uznany za obszar EFA.

7. Czy wszystkie obszary EFA muszą pozostawać w dyspozycji rolnika? Czy dotyczy to także elementów przylegających?

Obowiązek posiadania (dyspozycji) odnosi się do elementów krajobrazu. Takie elementy, aby mogły być uznane za EFA muszą być w posiadaniu rolnika – warunek ten dotyczy również takich elementów krajobrazu, które przylegają do gruntu ornego.

8. Czy jako obszary EFA będą uznawane tylko strefy buforowe wzdłuż cieków wodnych?

Strefy buforowe obejmują strefy buforowe wzdłuż cieków wodnych o szerokości określonej w ramach norm DKR, oraz inne strefy buforowe, których minimalna szerokość nie może być mniejsza niż 1 metr a maksymalna nie szersza niż 10 m. Strefy te są umiejscowione na polu uprawnym lub przylegają do niego w taki sposób, że ich dłuższe krawędzie są równoległe do krawędzi cieku wodnego lub jednolitej części wód.

9. Do obszarów EFA mają być zaliczane elementy krajobrazu, strefy buforowe i pasy gruntów o określonej maksymalnej szerokości lub powierzchni (np. żywopłoty o szer.
do 10 m). Czy to oznacza, że obszary, których szerokość lub powierzchnia są większe
od maksymalnej nie będą mogły w ogóle być traktowane jako EFA?

Dla przykładu, czy żywopłot o szerokości 12 m będzie mógł być zaliczony do EFA z uwzględnieniem tylko 10 m jego szerokości? Czy taki żywopłot nie zalicza się już do EFA?

Co, jeżeli powierzchnia oczka wodnego wraz ze strefą roślinności nadbrzeżnej przekracza 0,1 ha – czy do EFA może być zaliczona powierzchnia oczka bez roślinności nadbrzeżnej lub tylko z jej częścią?

Obszary EFA muszą spełniać minimalne/maksymalne wielkości określone w przepisach unijnych  dla poszczególnych obiektów EFA. Oznacza to, że w przypadku zadrzewień grupowych o wielkości np. 0,4 ha nie jest możliwe nawet częściowe (do 0, 3 ha) wliczenie takiego elementu  do powierzchni EFA.

Natomiast w przypadku elementów linowych, np. stref buforowych, żywopłotów, rowów, za obszar proekologiczny uznaje się wyłącznie te części elementu, które spełniają wymagane dla tych obiektów szerokości. W związku z powyższym, żywopłot o szerokości 12 m, nie będzie uznawany jako obszar EFA. Innymi słowy, w sytuacji gdy szerokość żywopłotu o długości 20 metrów, na pewnym odcinku np.  jednego metra, będzie przekraczała 10 metrów (np. będzie wynosiła 12 m), tej części żywopłotu  nie wlicza się do powierzchni EFA .

W odniesieniu do oczek wodnych, do obszaru proekologicznego zalicza się oczko wodne o maksymalnej powierzchni do 0,1 ha z wyłączeniem zbiorników zawierających elementy betonowe lub plastik. W przypadku gdy oczko wodne otacza roślinność nadbrzeżna,
do powierzchni oczka wodnego (0,1 ha) wliczana jest strefa z roślinnością nadbrzeżną o szerokości do 10 m. Oczka wodne z roślinnością nadbrzeżną powyżej 10 metrów nie będą uznawane za EFA.

10. Dla Żuław szczególne znaczenie będzie miała możliwość uznania za obszary EFA rowów. Stąd wiele pytań na ich temat:

  • Czy jako EFA będą mogły być uznane rowy o szer. do 2 m i do 6 m znajdujące

     w obrębie działek rolnych gospodarstwa, położone zarówno na GO jak i TUZ oraz plantacjach wieloletnich?

  • Jak traktowane będą rowy, przez środek których przebiegają granice działek ewidencyjnych 2 różnych właścicieli? Czy w takim przypadku każdy z nich będzie mógł zaliczyć sobie należącą do niego ˝ powierzchni rowu?
  • Czy do obszarów EFA będą mogły być zaliczone rowy będące własnością Wojewódzkich Zarządów Melioracji i Urządzeń Wodnych, przylegające do GO gospodarstwa?
  • Czy przeszkodą w zakwalifikowaniu rowu do EFA nie będą przepusty betonowe, znajdujące się na jego długości?

Za obszary proekologiczne będą uznawane rowy znajdujące się na gruntach ornych oraz rowy przylegające do gruntów ornych o szerokości do 6 m. W związku z powyższym, rowy o szerokości do 2 m kwalifikujące się do płatności w ramach DKR oraz rowy o szerokości powyżej 2 m, ale nie przekraczające szerokości 6 m, będą mogły być zadeklarowane jako obszary EFA. W przypadku, gdy granice działek ewidencyjnych 2 różnych właścicieli przebiegają przez dany element krajobrazu (np. rów), rolnik może zadeklarować jako EFA taką część rowu, która jest w jego posiadaniu. Należy jednak zaznaczyć, że ten sam obszar nie może zostać zadeklarowany przez obu rolników. Ponadto do obszarów EFA można zaliczyć tylko takie elementy krajobrazu, które są w posiadaniu (dyspozycji) rolnika - warunek ten dotyczy również takich elementów krajobrazu, które przylegają do gruntu ornego. Odcinki przepustów betonowych znajdujących się na długości rowu, będą proporcjonalnie odliczane przy wyliczaniu powierzchni kwalifikującej się do EFA.

11. Jak zakwalifikować obszar występujący po dwóch stronach rowu pokryty roślinnością np. krzewami bądź tak ukształtowany że nie można na nim prowadzić produkcji. Czy można zaliczyć go do strefy buforowej i powierzchni EFA?

Strefy buforowe obejmują strefy buforowe wzdłuż cieków wodnych o szerokości określonej w ramach norm DKR, oraz inne strefy buforowe, których minimalna szerokość nie może być mniejsza niż 1 metr a maksymalna nie szersza niż 10 m. Strefy te są umiejscowione na gruncie ornym lub przylegają do niego w taki sposób, że ich dłuższe krawędzie są równoległe do krawędzi cieku wodnego lub jednolitej części wód. Zgodnie z art. 45.5 Rozporządzenia Delegowanego Komisji  (UE) Nr 639/2014, w strefach buforowych nie prowadzi się produkcji rolnej z wyjątkiem wypasania zwierząt lub koszenia okrywy roślinnej, pod warunkiem, że nadal możliwe jest odróżnienie danej strefy buforowej od sąsiadujących gruntów rolnych. Ponadto zgodnie z przepisami wspólnotowymi, strefa buforowa może zostać uznana za obszar EFA, jeżeli położona jest na gruncie ornym kwalifikującym się do płatności lub przylega do elementu krajobrazu, który stanowi część działki rolnej (patrz – rozdział „Kwalifikowalność a obszary proekologiczne EFA” Materiału informacyjnego dotyczącego płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatui środowiska (zazielenienie)). Jeżeli powyższe warunki są spełnione, w takim przypadku obszar występujący po dwóch stronach rowu pokryty roślinnością może zostać zadeklarowany jako strefa buforowa i być uznany za obszar proekologiczny (EFA). Jednocześnie należy zaznaczyć, że strefy buforowe mogą obejmować pasy roślinności nadbrzeżnej o szerokości do 10 metrów.

12. Czy do EFA można zakwalifikować rów przebiegający przez naszą działkę, sklasyfikowany pod odrębnym numerem działki ewidencyjnej i nie należy do nas?

Nie, do obszarów EFA można zaliczyć takie elementy krajobrazu, które są położone na gruncie ornym lub przylegają do niego oraz są w posiadaniu rolnika.

13. Gdzie można znaleźć definicję ugoru? Czy ugór musi być wyłącznie czarny, czy może być też zielony? Jaką roślinnością może być pokryty ugór zielony?

Pojęcie ugoru zostało zdefiniowane w Rozporządzeniu Komisji Nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. (załącznik II) wdrażające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem.

Zgodnie z definicją, pod pojęciem gruntu ugorowanego należy rozumieć:

  • grunt niepokryty roślinnością, bez jakichkolwiek upraw;
  • grunt pokryty roślinnością, która wyrosła w sposób naturalny i którą można wykorzystać jako paszę lub zaorać;
  • grunt obsiany wyłącznie do produkcji zielonek (grunt ugorowany zielony).

Przepisy nie definiują jaką roślinnością może być pokryty ugór. W związku z powyższym, ugór zielony może być pokryty trawą, pod warunkiem, że nie jest ona wykorzystywana do produkcji. Dopuszcza się również wysiew mieszanek nasion roślin polnych w celu ochrony i poprawy różnorodności biologicznej.

Dla potrzeb EFA, zgodnie z przepisami UE, na gruncie ugorowanym dopuszcza się prowadzenie produkcji rolnej, ale dopiero po 31 lipca.

Jednocześnie należy pamiętać, że dla gruntów ugorowanych zadeklarowanych jako obszar proekologiczny ustanowiony został zakaz prowadzenia produkcji w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 lipca w danym roku. Dlatego  na wszystkich ugorach w ramach obszarów proekologicznych:

  • obowiązuje zakaz wysiewu i uprawy gatunków roślin na cele produkcyjne, w tym zakaz wypasu i koszenia;
  • dopuszcza się stosowanie herbicydów w celu przeciwdziałania wkraczaniu niepożądanej roślinności (zgodne z zasadą wzajemnej zgodności);
  • dopuszcza się wysiew mieszanek nasion roślin polnych w celu zwiększenia korzyści płynących z różnorodności biologicznej, pod warunkiem, iż nie są one wykorzystywane w celach produkcyjnych i do  skarmiania zwierząt.

Po upływie ww. terminu, rolnik będzie mógł przywrócić grunty do produkcji. Jednocześnie grunt ugorowany deklarowany przez pięć lat jako obszar proekologiczny nie staje się automatycznie trwałym użytkiem zielonym, tylko nadal pozostaje gruntem ornym.

Ponadto możliwe jest zadeklarowanie trawy na gruntach jako gruntu ugorowanego, zarówno w ramach dywersyfikacji upraw, jak i w ramach utrzymania obszarów proekologicznych. Ponadto należy zaznaczyć, że w ramach zazielenienia, grunty ugorowane mogą być deklarowane jako oddzielna uprawa do celów dywersyfikacji upraw, a także jako obszar proekologiczny – oznacza to, że ten sam grunt ugorowany może być jednocześnie zaliczony jako uprawa w ramach dywersyfikacji upraw oraz jako obszar proekologiczny.

14. Jak należy zmierzyć szerokość rowu/w którym miejscu? Na dnie, na poziomie wody (co jeżeli poziom wody się zmienia, a rów im bliżej dna tym jest szerszy)? Na jakiej wysokości powinna być mierzona powierzchnia oczka wodnego?

Kwestie pomiarów poszczególnych obszarów EFA zostaną określone w szczegółowych wytycznych przygotowanych przez  właściwy organ, który będzie przeprowadzał kontrole w tym zakresie.  Niemniej jednak, dotychczas, zgodnie z  przyjętymi już zasadami stosowanymi w  ramach norm Dobrej Kultury Rolnej, szerokość rowu mierzono na wysokości górnej krawędzi brzegu rowu.

15. Jaką szerokość rowu należy przyjąć, jeżeli rów nie jest jednakowo szeroki i przyjmuje różne szerokości na różnych odcinkach?

Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej, obszary proekologiczne muszą spełniać minimalne/maksymalne wielkości określone dla obiektów EFA. W przypadku rowów, maksymalna szerokość wynosi 6 m. W związku z powyższym, tylko takie odcinki rowu będą kwalifikowały się do płatności za zazielenienie, które nie przekraczają szerokości 6 metrów.

16. Czy do gruntów objętych uprawami wieloletnimi, które wyłączone są z obowiązku spełnienia zazieleniania (str. 4 Materiału informacyjnego) zaliczana jest kukurydza? Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie minimalnych norm nie potrzebne jest zmianowanie w uprawach kukurydzy?

Nie, kukurydza nie jest zaliczana do upraw wieloletnich, tym samym więc  podlega obowiązkowi dywersyfikacji. 

17. Czy np. ugór zielony po jakimś czasie przechodzi w TUZy?

W kontekście zazielenienia, ugory zadeklarowane jako obszary EFA, po upływie  5 lat nie stają się trwałymi użytkami zielonym, lecz pozostają nadal gruntami ornymi zgodnie z art. 45(2) Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 639/2014.

18. Posiadamy oczka wodne, czy jeżeli udostępnimy je np. wędkarzom w zamian za dbanie o przyległy do nich teren na podstawie umowy - będziemy mogli zaliczyć je do EFA?

Do obszarów EFA można zaliczyć takie elementy krajobrazu, które są położone na gruncie ornym lub przylegają do niego oraz są w posiadaniu rolnika.

19. a) czy na pasie bez produkcji można zostawić np. 1 m i nic kompletnie nie robić tzn. nie siać trawy, nie kosić? Czy na tym pasie można wykonywać opryski?

Tak, interpretacja jest prawidłowa.

b) czy na pasie bez produkcji można zasiać tylko trawę?

Na pasie bez produkcji można zasiać trawę lub inne pastewne rośliny zielne. Siew traw oraz mieszanek nasion roślin polnych jest dozwolony pod warunkiem, że nie dopuszcza się produkcji. Na pasie bez produkcji dopuszcza się wypas i koszenie, pod warunkiem, że możliwe jest odróżnienie  danej strefy  od sąsiadujących gruntów rolnych?

c) czy na pasie bez produkcji można od lasu zasiać na szerokości np. 1 m trawę i wówczas będzie współczynnik konwersji 1m x 6 x 1,5 i na 9 m mieć ugór np. zielony i wówczas będzie przelicznik 1m2 x 1. Czy pas 1 m musi różnić się od pasa 9 m (czy pas bez produkcji może być obsiany tym samym co ugór zielony? Jeżeli nie to czy może być np. 1 m trawy i 9 m lucerny - o ile zalicza się ona do ugoru zielonego) bądź 1 m trawy i 9 m ugoru czarnego?

Zgodnie z przepisami wspólnotowymi, ten sam obszar może być deklarowany jako EFA tylko raz. W związku z tym, w zależności od tego jaki element/obszar rolnik zdecyduje zadeklarować jako EFA, odpowiednie współczynniki będą stosowane. W przypadku stref przy lesie bez produkcji, na takich strefach dopuszcza się wypasanie zwierząt lub koszenie, ale pod warunkiem, że nadal możliwe jest odróżnienie danej strefy od sąsiadujących gruntów rolnych.

20. Od jakiej powierzchni liczone jest 5 % EFA?

Powierzchnia 5% EFA co do zasady jest liczona od wszystkich gruntów ornych (GO) w gospodarstwie. Niemniej jednak, w przypadku gdy rolnik posiada w gospodarstwie: elementy krajobrazu (przylegające do gruntów ornych), strefy buforowe (przylegające do gruntów ornych), zagajniki o krótkiej rotacji bądź obszary zalesione spełniające kryteria obszarów proekologicznych, obszary te również uwzględnia się przy wyliczaniu 5% powierzchni EFA (patrz przykład w materiale informacyjnym dotyczącym płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (zazielenienie zamieszczonym na stronie MRiRW)).

Gospodarstwa posiadające 15 ha gruntów ornych lub mniej, są wyłączone z obowiązku przeznaczania gruntu na obszary proekologiczne. Niemniej jednak, należy zaznaczyć, iż powierzchnię gruntów ornych, na podstawie której ustala się obowiązki w zakresie utrzymania obszarów EFA, liczona jest od wszystkich GO w gospodarstwie, do której wlicza się także powierzchnię odrębnych działek rolnych o powierzchni od 0,01 ha do 0,1 ha, na których jest prowadzona działalność rolnicza, ale do których nie przysługuje płatność (z tego względu, że działka nie spełnia minimalnej powierzchni określonej dla działki rolnej).

21. Jak należy postąpić jeżeli oczko wodne zmieni swój rozmiar np. przez mokre/suche lato, usprawnienie urządzeń melioracyjnych (będzie to widoczne w miejscach, gdzie wokół oczek nie występuje roślinność)?

W środowisku naturalnym występują oczka wodne, których poziom wody ulega wahaniom w ciągu roku – tzw. oczka wodne okresowo wysychające (oczka wodne z okresowo wysychającym lustrem wodnym). Ww. oczka są  wrażliwe na wiele czynników pochodzenia antropogenicznego (np. prowadzenie intensywnej gospodarki rolnej, melioracja terenów rolniczych itp.), aczkolwiek z uwagi na fakt, iż spełniają one ważne funkcje przyrodnicze, m.in. dla zachowania i ochrony bioróżnorodności, będą mogły być również uznawane za obszary proekologiczne pod warunkiem spełnienia wymaganych wielkości/kryteriów określonych w rozporządzeniu nr 639/2014.

22. Jak należy postąpić w sytuacji zgłoszenia zadrzewień liniowych, gdzie ważne są rozmiary koron i odległości. Jeżeli np. 1 z drzew ze względów bezpieczeństwa musi zostać usunięte czy jako wyjaśnienie brakującego drzewa można przedstawić decyzję - pozwolenie na wycinkę? Czy przy dokonaniu nasadzenia zastępczego będzie można zgłosić zadrzewienie liniowe w kolejnym roku mimo, że drzewo nasadzone nie będzie miało od razu odpowiedniego rozmiaru korony?

W przypadku sytuacji nadzwyczajnych takich jak np. wichury w wyniku których nastąpiło m.in. powalenie, uszkodzenie, wyrwanie drzewa, rolnik ma prawo dokonać nasadzenia zastępczego. W takim przypadku, dany element krajobrazu (np. zadrzewienia liniowe) nadal będzie uznany jako EFA jeżeli ww. element był kwalifikowalny w chwili wystąpienia siły wyższej. Niemniej jednak, w wyniku zaistniałych nadzwyczajnych okoliczności, rolnik ma obowiązek zgłoszenia na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności, o wystąpieniu zdarzenia.

23. Co oznacza stwierdzenie podane na str. 10 pierwsze zdanie z ramki "Uprawy wiążące azot (bobowate) oraz ugory mogą być jednocześnie zaliczone jako uprawa w ramach dywersyfikacji upraw oraz jako obszar proekologiczny EFA"?

Zdanie to oznacza, że obszar na którym znajdują się uprawy wiążące azot można zaliczyć jako oddzielną uprawę w ramach dywersyfikacji oraz jako obszar proekologiczny (EFA).

24. Czy płatność za zazielenianie jest przyznawana do powierzchni EFA czy do powierzchni JPO?

Płatność za zazielenienie jest przyznawana do powierzchni jednolitej płatności obszarowej.

25. Rolnik jest w posiadaniu grupy drzew o powierzchni większej niż 0,3 ha, w związku z czym nie może tego obszaru zakwalifikować jako EFA. Czy jeżeli zrobi przez środek tego zadrzewienia drogę o szerokości minimum 5 m i uzyska dwa obszary zadrzewień o powierzchni mniejszej niż 0,3 ha każdy, to będzie je mógł zaliczyć jako EFA?

Jeżeli zadrzewione obszary oddzielone np. drogą znajdują się na gruntach ornych bądź przylegają do gruntów ornych rolnika deklarującego dany element krajobrazu a powierzchnia takiego pojedynczego zadrzewienia nie przekracza 0,3 ha to obszary te mogą być uznane za EFA.

26. Elementy krajobrazu zaliczane do EFA muszą być w posiadaniu rolnika. A na jakiej podstawie będzie określane, czy drzewa w pasie przydrogowym są w dyspozycji rolnika, czy nie? Pytanie jest związane z faktem, że formalności związane z przejęciem od rolnika gruntu na budowę drogi są często dokonywane później niż faktyczne przejęcie.

Rolnik musi wykazać, że obszar/element krajobrazu, który chce zadeklarować jako EFA jest w jego posiadaniu. W przypadku gdy z przepisów prawa krajowego/miejscowego wynika, iż poszczególne elementy nie mogą być w posiadaniu rolnika, elementów takich nie należny deklarować jako EFA.

27. Do EFA będzie można zaliczać obszary zalesione po 2008 r. w ramach PROW, o ile te obszary kwalifikowały się do płatności w 2008 r.  Czy w przypadku obszarów zalesionych w ramach PROW np. w 2011 r. wystarczy, że te obszary kwalifikowały się do płatności w 2008 r., czy też rolnik musiał pobierać do nich płatność w 2008 r.?

Zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1307/2013, aby obszary zalesione w ramach PROW mogły być uznane za EFA, wystarczy, że obszary te w 2008 r. kwalifikowały się do płatności bezpośrednich.

28. Czy lucerna uprawiana w plonie głównym może być zaliczona i w ramach dywersyfikacji upraw, i jako EFA?

Tak, lucerna w ramach EFA może być zadeklarowana jako uprawa wiążąca azot oraz jednocześnie być wykazana jako jedna z upraw w celu spełnienia dywersyfikacji upraw.

29. Czy w przyszłym roku nadal będzie obowiązywało koszenie ugorów?

W wyniku reformy Wspólnej Polityki Rolnej, w zakresie norm Dobrej Kultury Rolnej (DKR) wprowadzono pewne zmiany, które dotyczą inter alia obowiązku utrzymania gruntów rolnych dotychczas realizowanego przez normy m.in. ochronę trwałych użytków zielonych  i przeciwdziałanie wkraczaniu niepożądanej roślinności na grunty rolne. Obowiązek ten został wzmocniony i stanowi teraz kryterium kwalifikowalności do płatności bezpośrednich do gruntów, na których nie jest prowadzona produkcja. Oznacza to, że na gruntach na których nie jest prowadzona produkcja rolna, w terminie do 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich rolnik zobowiązany będzie do przeprowadzenia co najmniej jednego zabiegu agrotechnicznego mającego na celu usunięcie niepożądanej roślinności.

Należy jednak zaznaczyć, że dla gruntów ugorowanych zadeklarowanych jako obszary proekologiczne termin na przeprowadzenie przedmiotowego zabiegu agrotechnicznego został wydłużony do dnia 31 października roku, w którym został złożony wniosek. W przypadku ugorów zadeklarowanych jako obszar proekologiczny zabieg agrotechniczny wykonywany przed 31 lipca nie może naruszać obowiązującego na tych obszarach zakazu prowadzenia produkcji.

30. Rolnik może zaliczyć do EFA pas wzdłuż lasu, z tym że pas musi być w jego posiadaniu, a las może należeć np. do sąsiada. Co się stanie, jeżeli rolnik zaliczy do EFA pas wzdłuż lasu, a później sąsiad las wytnie? Czy rolnik może w takim przypadku ponieść jakąś konsekwencję wycięcia lasu przez sąsiada?

Odnosząc się do wyżej przytoczonego przykładu należy zauważyć, iż każda sytuacja będzie indywidualnie rozpatrywana przez właściwy organ kontrolny. W przypadku jeżeli organ kontrolny na miejscu na podstawie dostępnych dowodów będzie w stanie stwierdzić, że na określonym obszarze występował las w danym roku kalendarzowym (był w okresie, kiedy rolnik deklarował pas przy lesie do EFA), to beneficjent nie będzie ponosił konsekwencji nawet  jeżeli las został wycięty w danym roku kalendarzowym. Niemniej jednak, należy podkreślić, iż to na rolniku spoczywa obowiązek właściwej deklaracji obszarów EFA i to beneficjent ponosi odpowiedzialność w tym zakresie.

31. Niektórzy rolnicy wysiewający zboża jesienią (do zbioru w roku następnym) nie wysiewają typowych dla tego okresu odmian ozimych, ale odmiany jare
(tzw. przewódkowe). W takiej sytuacji powstaje wątpliwość, jak należy traktować taką uprawę w dywersyfikacji upraw: jako uprawę ozimą czy jako uprawę jarą.

Uprawy ozime i uprawy jare uważa się za odrębne, nawet jeżeli należą do tego samego rodzaju. Odmiany wysiewane jesienią do zbioru w roku następnym należy w dywersyfikacji upraw traktować jak uprawę ozimą, nawet jeżeli została wysiana odmiana jara, z uwagi na to, iż brany jest pod uwagę okres wysiania uprawy a nie jej przeznaczenie.

32. Do obszarów EFA mogą być zaliczone pasy  gruntów kwalifikujących się do płatności wzdłuż obrzeży lasów. Może też na nich być prowadzona produkcja rolna. Czy pasy te muszą różnić się od powierzchni pozostałych, przylegających do nich użytków rolnych (np. inna uprawa)?

Zgodnie z przepisami nie ma obowiązku, aby pasy kwalifikujących się hektarów wzdłuż obrzeży lasu odróżniały się od przyległego użytku rolnego, np. aby była tam inna uprawa. Konieczność odróżniania się dotyczy wyłącznie sytuacji, jeśli na pasie przy lesie zadeklarowanym jako obszar proekologiczny nie jest prowadzona produkcja, ale prowadzony jest wypas lub koszenie – wtedy pas ten musi odróżniać się od przylegających użytków rolnych.

33. Czy możliwe jest zaliczenie do obszarów EFA oczek wodnych, które są w całości zarośnięte trzciną (jest w nich woda, ale jej lustro zakrywa w całości trzcina)?

Za obszar proekologiczny uznawane będą oczka wodne o maksymalnej powierzchni do 0,1 ha, z wyłączeniem zbiorników zawierających elementy betonowe lub plastik. Do powierzchni oczka wodnego wlicza się pas roślinności nadbrzeżnej
o szerokości do 10 m występujący wzdłuż wody.

Przepisy nie precyzują, czy oczko wodne uznawane za obszar EFA musi mieć otwarte lustro wody czy też porośnięte roślinnością. Dlatego oczka wodne w których woda występuje, ale jest porośnięta roślinnością, mogą zostać uznane za obszar proekologiczny.

34. Czy jest określona wielkość drzew wchodzących w skład zadrzewień grupowych oraz zagajników śródpolnych, czy muszą spełniać określone wymogi odnośnie średnicy korony?

Zgodnie z przepisami w przypadku zadrzewień grupowych korony drzew muszą zachodzić na siebie oraz określona została maksymalna powierzchnia tego elementu – 0,3 ha. W przypadku zagajników śródpolnych ustalona została jedynie maksymalna powierzchnia tego elementu – 0,3 ha. Przepisy dotyczące wielkości drzew (minimalna średnica korony 4 m) określone zostały jedynie dla drzew wolnostojących i zadrzewień liniowych deklarowanych jako obszary proekologiczne.

35. Czy ugór będzie mógł być traktowany jako osobna uprawa w dywersyfikacji upraw oraz jako obszar EFA?

Tak, grunt ugorowany może być jednocześnie zaliczony jako uprawa w ramach dywersyfikacji upraw oraz jako obszar proekologiczny (EFA). Należy jednak zaznaczyć, że dla gruntu ugorowanego deklarowanego jako obszar proekologiczny ustanowiony został zakaz prowadzenia produkcji rolnej w okresie od 1 stycznia
do 31 lipca w danym roku.

36. Czy międzyplon wysiany w ramach Programu rolno-środowiskowego 2007-2013 będzie zaliczany do obszarów EFA?

Jeżeli rolnik realizuje:

wariant 8.2 Międzyplon ozimy lub

wariant 8.3 Międzyplon  ścierniskowy Pakietu 8. Ochrona gleb i wód „Programu rolnośrodowiskowego” PROW 2007–2013 albo

wariant 2.1 Międzyplony Pakietu 2. Ochrona gleb i wód w ramach "Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego" PROW 2014-2020,

to międzyplonów uprawianych w celu realizacji ww. zobowiązań nie można jednocześnie zadeklarować jako obszar EFA. 

Natomiast, jeżeli w gospodarstwie uprawia się więcej międzyplonów, ponad powierzchnię wynikającą ze zobowiązania, wtedy międzyplony te mogą być zadeklarowane jako obszar EFA.

37. Grunty objęte uprawami trwałymi (np. maliny, sad jabłoniowy) są wyłączone z obowiązku spełniania zazielenienia. Jak to traktować, jeżeli gospodarstwo posiada także inne grunty orne pod uprawami? (np. 0,5 ha sadu mieszanego (jabłoń, grusza, wiśnie, śliwy)  i  20 ha upraw zbóż).

Grunty objęte uprawami wieloletnimi, tzw. uprawami trwałymi, są wyłączone z obowiązku spełniania praktyk zazielenienia.

Przykładowa lista gatunków zaliczanych do upraw trwałych obejmuje:

  • Agrest
  • Amelanchier (świdośliwa)
  • Aronia czarno owocowa
  • Bez czarny
  • Borówka brusznica
  • Borówka niska
  • Borówka wysoka i średnia
  • Brzoskwinia
  • Czereśnia
  • Dereń jadalny
  • Grusza
  • Jabłoń
  • Jagoda kamczacka (suchodrzew jadalny)
  • Jeżyna
  • Malina
  • Morela
  • Pigwa
  • Pigwowiec
  • Porzeczka (czarna i kolorowa)
  • Porzeczko agrest
  • Rabarbar
  • Rokitnik
  • Róża owocowa
  • Szparag
  • Śliwa
  • Winorośl
  • Wiśnia
  • Żurawina

W przypadku, jeśli tylko część gospodarstwa objęta jest uprawami trwałymi, realizacja praktyk zazielenienia ograniczona będzie wyłącznie do tej części gospodarstwa, którą stanowią grunty orne (praktyka dywersyfikacji upraw oraz praktyka obszarów proekologicznych) lub trwałe użytki zielone (praktyka utrzymania TUZ).

38. Czy cała powierzchnia zalesiona po 2008 r. na gruntach rolnych  zaliczana jest do powierzchni EFA - bez limitu powierzchniowego?

W zakresie obszarów zalesionych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich po 2008 r.[3] uznawanych za obszar proekologiczny nie został wprowadzony limit powierzchniowy. To rolnik decyduje jaką część obszaru zalesionego chce zgłosić jako obszar proekologiczny. Możliwe jest wypełnienie wymogów utrzymania obszarów proekologicznych w całości przy wykorzystaniu obszarów zalesionych.

Należy zaznaczyć, że rolnik zobowiązany jest przeznaczyć na obszary proekologiczne powierzchnię odpowiadającą przynajmniej 5% gruntów ornych występujących w gospodarstwie, tzn. że powierzchnia obszaru proekologicznego może być większa.

39. Jak sprawdzana będzie zgłoszona jako obszar EFA powierzchnia międzyplonu ścierniskowego lub ozimego ? (skoro  kontrole mają być od 15 maja do 15 lipca).

Międzyplony i pokrywa zielona uznawane za obszar proekologiczny ustanowione w formie mieszanek muszą być wysiane i utrzymane w następujących terminach:

Międzyplon ścierniskowy:

wysiew - od dnia 1 lipca do dnia 20 sierpnia;

utrzymanie na polu - co najmniej do dnia 1 października.

Międzyplon ozimy:

wysiew - od dnia 1 lipca do dnia 1 października;

utrzymanie na polu - co najmniej do dnia 15 lutego.

Okres utrzymywania upraw w terminie od dnia 15 maja do dnia 15 lipca dotyczy jedynie upraw w ramach dywersyfikacji upraw oraz upraw wiążących azot zadeklarowanych jako obszar EFA.

40. Uprawy:

- jęczmień

- owies

- mieszanka jęczmienia i owsa

czy to są trzy uprawy  (z definicji uprawy tak nie wynika, ale z punktu widzenia środowiskowego, agrotechnicznego - są to trzy różne uprawy) lub mieszanki  zbożowo -strączkowe  - czy będą uprawą.

W Polsce mieszanki są bardzo popularne.

W ramach praktyki dywersyfikacji upraw za odrębną uprawę uznawany będzie:

rodzaj w klasyfikacji botanicznej upraw,

forma ozima i jara tego samego rodzaju,

gatunki z rodzin kapustowatych (Brassicaceae), psiankowatych (Solanaceae)i dyniowatych(Cucurbitaceae),

grunt ugorowany,

trawa lub inne pastewne rośliny zielne.

Szczegółowe listy upraw uznawanych za odrębne uprawy w ramach dywersyfikacji upraw znajdują się na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakładce Płatności bezpośrednie/ Płatności bezpośrednie w 2015 r./ Zazielenienie WPR/ Dywersyfikacja upraw.

Obszary zajęte przez więcej niż jedną uprawę należy w celu obliczania udziału różnych upraw w odniesieniu do dywersyfikacji traktować w następujący sposób:

obszary, na których wysiewa się mieszankę nasion, uznaje się za obszary objęte jedną pojedynczą uprawą, niezależnie od poszczególnych roślin zawartych
w mieszance. Przykładowo, w przypadku obecności w gospodarstwie: mieszanki zbożowej, mieszanki strączkowo-zbożowej oraz mieszanki strączkowo-słonecznikowej, będą one zaliczone do tej samej uprawy.

Jednakże mieszanki z udziałem trawy (uprawiane na gruntach ornych) należą do uprawy „trawa lub inne pastewne rośliny zielne”. Przykładowo, w przypadku obecności w gospodarstwie na gruntach ornych: trawy w siewie czystym, mieszanki traw oraz mieszanki traw z bobowatymi drobnonasiennymi, będą one zaliczone do tej samej uprawy.

na obszarze, na którym jednocześnie prowadzi się dwie lub większą liczbę upraw w oddzielnych rzędach, każdą uprawę liczy się jako oddzielną, jeśli pokrywa ona co najmniej 25% tego obszaru. Powierzchnię obszaru pokrytego oddzielnymi uprawami oblicza się, dzieląc obszar uprawy mieszanej przez liczbę upraw pokrywających co najmniej 25% tego obszaru, niezależnie od faktycznego udziału danej uprawy na tym obszarze.

obszary, na których w główną uprawę wsiewa się drugą uprawę, uznaje się za obszary zajęte jedynie pod uprawę główną.

Podsumowując należy stwierdzić, że uprawa jęczmienia zostanie uznana za jedną uprawę, owies za drugą uprawę a mieszanka jęczmienia i owsa (lub mieszanka strączkowo-zbożowa) za trzecią uprawę.

Należy zaznaczyć, że powyższe wyjaśnienia dotyczą wyłącznie mieszanek wysiewanych w plonie głównym w ramach dywersyfikacji upraw. W ramach praktyki utrzymania obszarów proekologicznych ustanowione zostały oddzielne wymogi dla mieszanek wysiewanych jako międzyplony lub pokrywa zielona.

41. Obawiamy się, że w punkcie " pasy przylegające do lasu .... " będziemy mieć kłopoty z odróżnieniem lasu od "zadrzewień". Na załączniku graficznym będą oznaczone tylko elementy na działkach w mojej dyspozycji czyli jeśli to mój las to będę miała zaznaczone symbolem las. W przypadku działek obcych będzie problem.

W przepisach unijnych nie została określona definicja „lasu”, którą należy stosować
w przypadku pasów kwalifikujących się hektarów wzdłuż obrzeży lasu.

Niemniej jednak Komisja Europejska w opublikowanych wytycznych wskazała,
że w kontekście pasów kwalifikujących się hektarów wzdłuż obrzeży lasu należy stosować krajową definicję lasu. Definicja ta została określona w art. 3 ust. 1 lit. a) ustawy o lasach (Dz.U. z 2011, Nr 12, poz. 59 z późn. zm.).

We wstępnie wypełnionym przez ARiMR wniosku o płatność wszystkie zadrzewienia
o powierzchni do 0,3 ha zostały określone jako zadrzewienia śródpolne, niemniej jednak to rolnik podejmuje decyzję, który obszar proekologiczny deklaruje – czy pas przy lesie, czy zadrzewienie grupowe (wokół zadrzewień grupowych nie można wyznaczyć pasa przy lesie).

42. Jak będziemy mierzyć strefy buforowe wokół oczek wodnych:

Czy przekroczenie w jakimś miejscu szerokości 10 m będzie dyskwalifikowało całą strefę?  Są one z reguły nieregularne i trudno je zmierzyć nawet rolnikom.

Czy jeżeli będziemy jednak dyskwalifikować całą strefę to rolnicy mają (tak sobie planują niektórzy) niszczyć częściowo te strefy podobnie jak zasypywać części oczek wodnych przekraczające 1000m2, byle tylko zdobyć wyższe płatności kosztem faktycznych korzyści dla środowiska???

Wszystkie elementy uznawane za obszary proekologiczne muszą spełniać minimalne i maksymalne rozmiary określone w przepisach unijnych lub krajowych. W przypadku elementów liniowych, np. stref buforowych, za obszar proekologiczny uznaje się wyłącznie te części elementu, które spełniają wymagane szerokości.

Należy zaznaczyć, że za obszary proekologiczne uznawane będą strefy buforowe:

o szerokości ustanowionej w ramach norm Dobrej Kultury Rolnej zgodnej z ochroną środowiska (przynajmniej 5 m, 10 m lub 20 m) oraz

inne strefy buforowe o szerokości nie mniejszej niż 1 m i nie większej niż 10 m, usytuowane na, lub przylegające do gruntu ornego, w taki sposób, że ich dłuższe krawędzie są równoległe do krawędzi cieku wodnego lub zbiornika wodnego.

Strefy buforowe mogą obejmować również pasy z roślinnością nadbrzeżną o szerokości do 10 m występującą wzdłuż cieku wodnego.

Na strefach buforowych nie może być prowadzona produkcja rolna, niemniej jednak wypas lub koszenie na tych obszarach są możliwe, pod warunkiem, że strefę tę będzie można odróżnić od przyległych użytków rolnych. Powyższa zasada odnosi się także do stref buforowych ustanowionych w ramach norm Dobrej Kultury Rolnej zgodnej z ochroną środowiska, jeśli rolnik zdecyduje się je zadeklarować jako obszar proekologiczny.

Dla oczek wodnych uznawanych za obszar proekologiczny została określona maksymalna powierzchnia - 0,1 ha. W przypadku, gdy wokół lub przy oczku wodnym występuje strefa z roślinnością nadbrzeżną, strefa ta o szerokości do 10 m jest wliczana do powierzchni oczka wodnego.

43. Proszę o potwierdzenie, że:

nie ma znaczenia długość stref buforowych przy oczkach wodnych oraz przy lasach. Przykład:  jeżeli oczko wodne ma np. 5 ha, to można uznać za EFA całą strefę wokół niego tj. 1,8 ha.

Zarówno strefy buforowe wzdłuż np. cieków wodnych, jak i pasy kwalifikujących się hektarów wzdłuż obrzeży lasu mają charakter liniowy, tzn. ich długość wyrażoną w metrach należy pomnożyć przez stosowne współczynniki ważenia i konwersji. W przepisach unijnych określone zostały natomiast ograniczenia w zakresie szerokości poszczególnych obszarów.

Szczegółowe informacje nt. stref buforowych umieszczone zostały w odpowiedzi na poprzednie pytanie.

Ponadto za obszary proekologiczne uznawane będą pasy gruntów kwalifikujących się do płatności wzdłuż obrzeży lasu – o szerokości od 1 m do 10 m. Na pasach tych dopuszcza się zarówno prowadzenie, jak i nieprowadzenie produkcji. Decyzję w tym zakresie pozostawia się rolnikowi.

W przypadku, jeśli:

produkcja nie będzieprowadzona – dopuszcza się wypas lub koszenie, pod warunkiem, że pasy te można odróżnić od przyległych gruntów rolnych;

produkcja będzieprowadzona – obowiązkowe jest stosowanie współczynnika ważenia 0,3.

Obszary, które nie spełniają minimalnych lub maksymalnych szerokości określonych w przepisach unijnych lub krajowych nie będą uznawane za obszary proekologiczne.

b)   jeżeli dwa oczka wodne oddzielone są wspólną częścią strefy buforowej, to strefy liczy się dla każdego oczka oddzielnie.

W przypadku elementów deklarowanych jako obszary proekologiczne żaden element nie może być liczony podwójnie, tzn. elementy nie mogą się nakładać. Zasada ta dotyczy sytuacji, gdy nakładają się powierzchnie rzeczywiste poszczególnych elementów. Nakładanie się obszarów powstałych w wyniku zastosowania współczynników ważenia lub konwersji nie będzie uznawane za nakładanie się powierzchni obszarów proekologicznych. Dlatego jedna strefa buforowa oddzielająca dwa oczka wodne może być zadeklarowana tylko raz.

c)   zastosowane w ramach EFA rośliny z grupy wiążących azot mogą to być dowolne bobowate, w tym jednoroczne i wieloletnie.

Za obszary proekologiczne będą mogły być uznawane następujące rośliny wiążące azot (w siewie czystym lub w postaci mieszanek, z wyłączeniem mieszanek utworzonych z roślinami innymi niż te wymienione poniżej):

  1. bób (Vicia faba major L.);
  2. bobik (Vicia faba minor L.);
  3. ciecierzyca (Cicer);
  4. fasola zwykła (Phaseolus vulgaris L.);
  5. fasola wielokwiatowa (Phaseolus coccineus L.);
  6. groch siewny (Pisum sativum L. (partim));
  7. groch siewny cukrowy (Pisum sativum L. (partim));
  8. soczewica jadalna (Lens culinaris Medik.);
  9. soja zwyczajna (Glycine max (L.) Merrill);
  10. łubin biały (Lupinus albus L.);
  11. łubin wąskolistny (Lupinus angustifolius L.);
  12. łubin żołty (Lupinus luteus L.);
  13. peluszka (Pisum arvense L.);
  14. seradela uprawna (Ornithopus sativus Brot.);
  15. koniczyna czerwona (Trifolium pratense L.);
  16. koniczyna biała (Trifolium repens L.);
  17. koniczyna białoróżowa (Trifolium hybridum L.);
  18. koniczyna perska (Trifolium resupinatum L.);
  19. koniczyna krwistoczerwona (Trifolium incarnatum L.);
  20. komonica zwyczajna (Lotus corniculatus L.);
  21. esparceta siewna (Onobrychis vicifolia Scop.);
  22. lucerna siewna (Medicago sativa L.);
  23. lucerna mieszańcowa (Medicago x varia T. Martyn);
  24. lucerna chmielowa (Medicago lupulina L.);
  25. lędźwian (Lathyrus L.);
  26. nostrzyk biały (Melilotusalbus).

Rolnik co roku deklaruje we wniosku o płatność obszary proekologiczne. Ten sam gatunek uprawy wiążącej azot może być deklarowany przez kilka lat z rzędu
w tym samym miejscu.

44. Ugór – proszę o potwierdzenie, że jest dowolność czarny lub zielony.

Wszystkie grunty ugorowane, na których w okresie od 1 stycznia do 31 lipca w danym roku nie jest prowadzona produkcja rolna (po upływie tego terminu rolnik będzie mógł przywrócić grunty do produkcji) mogą być uznane za obszary proekologiczne. Przepisy nie wskazują jednoznacznie, czy ugór taki ma być ugorem czarnym, czy ugorem zielonym, dlatego oba rodzaje ugorów są dozwolone. Grunt ugorowany deklarowany przez pięć lat jako obszar proekologiczny nie staje się automatycznie trwałym użytkiem zielonym, tylko nadal pozostaje gruntem ornym.

Należy pamiętać, że dla gruntów ugorowanych zadeklarowanych jako obszar proekologiczny ustanowiony został zakaz prowadzenia produkcji w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 lipca w danym roku. Dlatego na wszystkich ugorach w ramach obszarów proekologicznych:

  • obowiązuje zakaz wysiewu i uprawy gatunków roślin na cele produkcyjne, w tym zakaz wypasu i koszenia;
  • dopuszcza się stosowanie herbicydów w celu przeciwdziałania wkraczaniu niepożądanej roślinności (zgodne z zasadą wzajemnej zgodności);
  • dopuszcza się wysiew mieszanek nasion roślin polnych w celu zwiększenia korzyści płynących z różnorodności biologicznej, pod warunkiem, iż nie są one wykorzystywane w celach produkcyjnych i do  skarmiania zwierząt.

45. Czy jest/będzie wymóg utrzymania traw na GO przez jakiś minimalny okres?

W przypadku gdy trawa uznawana jest za oddzielną uprawę w ramach dywersyfikacji upraw, to podobnie jak wszystkie uprawy, powinna się ona znajdować na polu w okresie od dnia 15 maja do dnia 15 lipca, czyli w okresie w którym realizacja dywersyfikacji upraw będzie kontrolowana. Wypełnianie wymogów dywersyfikacji upraw może być również kontrolowane na podstawie resztek pożniwnych, pod warunkiem, że pozostałości te umożliwiają jednoznaczną weryfikację wypełnienia wymogu dywersyfikacji upraw – w niektórych przypadkach ocena ta będzie możliwa nawet po zaoraniu.

Natomiast w przypadku, gdy rolnik zostanie zwolniony z obowiązku realizacji praktyki dywersyfikacji upraw lub obszarów proekologicznych, w związku z wykorzystywaniem np. ponad 75% gruntów ornych lub kwalifikującej się powierzchni użytków rolnych do produkcji trawy, jest on zobowiązany zapewnić, że w danym roku struktura gospodarstwa nadal upoważnia rolnika do korzystania ze zwolnienia z realizacji odpowiednich praktyk zazielenienia. W przeciwnym razie na rolnika może zostać nałożona sankcja w postaci zmniejszenia płatności.

46. Jak rozumieć równoważność pakietu ochrona gleb i wód do dywersyfikacji?

- w terminach kontroli 15.05-15.07 - brak poplonów,

- w pakiecie ochrona gleb i wód nie przewidziano siania mieszanek, więc mogą to być zasiewy jednorodne.

Czy należy to traktować tak, że jak jest w pakiecie ochrona gleb i wód to spełnia dywersyfikację?

Przykład:

Mam 100 ha gruntów ornych i tylko np. w danym roku 100 ha pszenica jara, w pakiecie ochrona gleb i wód obsiewam co roku 10 ha gorczycą. Czy to jest ta równoważność?

Realizacja dywersyfikacji upraw będzie możliwa poprzez praktykę równoważną w ramach działania rolnośrodowiskowo-klimatycznego PROW 2014 – 2020, poprzez realizację wymogu: „Zastosowanie minimum 4 upraw* w plonie głównym w ciągu roku w gospodarstwie, w tym udział głównej uprawy, oraz łącznie zbóż w strukturze zasiewów nie może przekraczać  65% i udział każdej uprawy nie  może być mniejszy niż 10% (*) uprawa – zdefiniowana w art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013”, w ramach Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone.

47. Dlaczego rabarbar i szparagi znajdują się na liście upraw, która dotyczy obowiązku dywersyfikacji na gruntach ornych, skoro są to uprawy wieloletnie?

Pierwotnie Komisja Europejska stała na stanowisku, że rabarbar i szparagi nie powinny być traktowane jako uprawy trwałe, niemniej jednak KE uznała swoje stanowisko za zbyt restrykcyjne i zapowiedziała, że uprawy takie jak: szparagi, karczoch i rabarbar będą uznawane za uprawy trwałe.

W związku z powyższym obszary objęte ww. uprawami nie będą objęte obowiązkiem dywersyfikacji upraw.

48. Proszę o odpowiedź na pytanie. Rolnik posiada 108 ha gruntów ornych.Chce obsiać całość fasolą szparagową w 2015. Nie spełni obowiązku zazielenienia.Czy dobrze rozumiem, że dostanie tylko dopłatę JPO + strączkowe (110 EUR + 336 EUR)? Czy będzie miał jakieś dodatkowe sankcje za brak zazielenienia, czy po prostu nie dostanie dopłaty zazielenieniowej (74EUR)? tak,  dwa lata są to tylko sankcje  w obszarze zazielenienia, później już będzie szło na JPO.

Rolnik posiadający 108 ha gruntów ornych zobowiązany będzie do realizacji dwóch praktyk zazielenienia: dywersyfikacji upraw oraz utrzymania obszarów proekologicznych.

Jednakże, z uwagi na to, że rolnik ten posiada ponad 75% gruntów ornych objętych uprawą roślin strączkowych (a pozostałe grunty orne nie będą przekraczać 30 ha), będzie on zwolniony z obowiązku realizacji praktyki utrzymania obszarów proekologicznych.

Rolnik zobowiązany będzie jednak do posiadania przynajmniej trzech upraw na gruntach ornych w ramach praktyki dywersyfikacji upraw – ta praktyka nie będzie przez rolnika wypełniona.

W przypadku nieprzestrzegania poszczególnych praktyk zazielenienia na rolników nakładane będą kary administracyjne polegające na zmniejszeniu kwoty otrzymanych w danym roku płatności bezpośrednich. Przez dwa pierwsze lata wdrażania zazielenienia (2015 r. i 2016 r.) kary te nie będą wykraczać poza kwotę otrzymanej płatności za zazielenienie i, w zależności od stopnia stwierdzonej niezgodności, będą obejmować część lub całość płatności za zazielenienie. Natomiast w kolejnych latach kary będą mogły nawet przewyższać otrzymaną kwotę zazielenienia (w 2017 r. o maksymalnie 20%, a od 2018 r. o maksymalnie 25%), co oznacza, że w razie stwierdzenia niezgodności, kara za nieprzestrzeganie praktyk zazielenienia spowoduje także częściowe zmniejszenie innych płatności.

Dlatego w opisanym przypadku sankcja za niewypełnienie wymogów zazielenienia obejmować będzie część płatności za zazielenienie. Nie spowoduje jednak w 2015 r. pomniejszenia innych płatności otrzymywanych przez rolnika. Należy jednak zaznaczyć, iż maksymalna powierzchnia upraw roślin wysokobiałkowych w gospodarstwie, do której może zostać przyznana płatność związana z produkcją wynosi 75 ha.

49. I jeszcze drugie pytanie od kolegi. Czy powyższy rolnik realizując program rolnośrodowiskowy w zakresie rolnictwo zrównoważone fasola - 52ha, jęczmień -50ha, pszenica - 6ha (rozumiem, że zazielenienie spełnione w sensie dywersyfikacji) - ale czy spełni się w EFA siejąc roślinę motylkową w ilości 52ha. Czy może z tej powierzchni wydzielić obszar EFA, czy ma wydzielić te 5% z tych 52ha (5% = 5,40 ha), wskazać na załączniku graficznym? może całe 52 ha uznać jako EFA  I WYJDZIE MU WTEDY TEGO efa 52 ha x 0,7 (współczynnik) - 36,4 ha czyli aż nadto.

Czy inaczej traktować ten obszar EFA (nie nawozić, nie chronić itp.), czy nie ma to znaczenia? Na razie nic nie mówi się o zakazie prowadzenia normalnej technologii tj. nawożenie, śor.

Realizowany w ramach Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone jest działaniem równoważnym do jednej z praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (zazielenienia) tj. dywersyfikacji upraw.

Oznacza to, że wypełnienie wymogu dywersyfikacji upraw jest możliwe, poprzez praktykę równoważną, tj.  poprzez realizację wymogu:  

„Zastosowanie co najmniej 4 upraw w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników
na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, wymienionych w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego w plonie głównym w danym roku na gruntach ornych w gospodarstwie, przy czym udział:

- uprawy, która zajmuje największą powierzchnię gruntów ornych w gospodarstwie, nie może przekraczać 65% powierzchni wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie;

- upraw zbóż nie może przekraczać 65% powierzchni wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie;

- każdej z czterech upraw nie może być mniejszy niż 10% powierzchni wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie.”

Jeśli rolnik realizuje pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone, to realizacja praktyki dywersyfikacji następuje poprzez realizację ww. wymogu. Na rolnika, który nie wypełni ww. wymogu w ramach rolnictwa równoważonego zostanie nałożona sankcja zarówno w zakresie płatności za zazielenienie jaki płatności z tytułu realizacji Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone.

Dlatego w opisanym przypadku rolnik wysiewając 52 ha fasoli, 50 ha jęczmienia i 6 ha pszenicy nie wypełni ani wymogu dywersyfikacji upraw ani ww. wymogu w zakresie rolnictwa zrównoważonego.

W zakresie obszarów proekologicznych należy zaznaczyć, że rolnik sam decyduje, którą powierzchnię zadeklaruje jako obszary proekologiczne – przepisy wskazują jedynie minimalny poziom obszarów proekologicznych, tj. powierzchnia odpowiadająca przynajmniej 5% gruntów ornych – możliwe i zalecane jest jednak zadeklarowanie jako obszar proekologiczny większej powierzchni niż wymagana.

Na uprawach wiążących azot uznawanych za obszar proekologiczny nie obowiązują ograniczenia w zakresie nawożenia lub stosowania środków ochrony roślin.

Należy zaznaczyć, że zobowiązania wynikające z praktyki utrzymania obszarów proekologicznych określane są na podstawie wszystkich gruntów ornych
w gospodarstwie, tzn. w opisanym przypadku 108 ha.

W tym przypadku, rolnik może realizować swoje zobowiązanie EFA uprawiając roślinę wiążącą azot na 52 ha, pod warunkiem, że rośliny te znajdują się na liście roślin wiążących azot, których uprawa może być uznana za obszar proekologiczny.

-------------------

1 ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009.

2 Określone w rozporządzeniu delegowanym Komisji nr 639/2014 z dnia 11.3.2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia

3 Do obszarów EFA zaliczone są jedynie zalesienia po 2008 r. w ramach PROW 2007-2013 (zalesienia na gruntach rolnych) i PROW 2014-2020, które kwalifikowały się (zapewniły rolnikowi prawo) do jednolitej płatności obszarowej w 2008 r.