PŁATNOŚCI DO UPRAW ROŚLIN ENERGETYCZNYCH

Podstawa prawna:

a) przepisy krajowe:
- ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666 oraz z 2008 r. Nr 44, poz. 262),
b) przepisy wspólnotowe:
- rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004, str. 1, z późn. zm.).

Cel i zasady programu:

Celem programu jest:
- poprawa opłacalności produkcji surowców na cele energetyczne,
- poprawa stanu środowiska.
Pomoc jest udzielana do powierzchni upraw roślin energetycznych, gdy rośliny te zostaną przeznaczone na cele energetyczne. Prowadzone są ścisłe kontrole oraz dokumentowanie każdego etapu skupu i przetwarzania roślin energetycznych na cele energetyczne. Obejmuje to załączanie do wniosków o przyznanie płatności kopii zawartych umów, poddawanie się kontrolom, prowadzenie niezbędnej dokumentacji. Kontrole prowadzi się również w podmiotach skupujących te surowce i jednostkach przetwórczych, aż do chwili wytworzenia produktu energetycznego.

Warunki kwalifikowalności:
Płatności do upraw roślin energetycznych przyznaje się rolnikowi, jeżeli są spełnione następujące warunki:

• zadeklarowana powierzchnia upraw wszystkich roślin energetycznych wynosi, co najmniej 0,3 ha
• wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych
• został rolnikowi nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
• rolnik uprawia rośliny energetyczne przeznaczone do przetworzenia na produkty energetyczne i zawrze umowę na dostawę surowców energetycznych z zatwierdzonymi podmiotami skupującymi lub pierwszymi jednostkami przetwórczymi. Ilości roślin dostarczonych do zatwierdzonej pierwszej jednostki przetwórczej lub zatwierdzonego podmiotu skupującego na podstawie umowy odpowiadają, co najmniej, plonowi reprezentatywnemu. Wymagane jest dołączenie wyżej wymienionej umowy do wniosku
albo
• uprawiane rośliny energetyczne rolnik wykorzystuje lub przetwarza w gospodarstwie na cele energetyczne w ilości odpowiadającej, co najmniej plonowi reprezentatywnemu. Do wniosku o przyznanie płatności rolnik powinien dołączyć deklaracje o wykorzystaniu lub przetworzeniu roślin energetycznych na cele energetyczne w gospodarstwie, lub
• rolnik uprawia wieloletnie rośliny energetyczne przeznaczone do przetworzenia na produkty energetyczne i jeśli w roku, w którym składany jest wniosek o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych nie dokonuje zbioru tych roślin, dołączy oświadczenie o uprawie wieloletnich roślin energetycznych przeznaczonych do przetworzenia na produkty energetyczne.

Maksymalna powierzchnia gruntów rolnych na terenie Wspólnoty, do których przysługują płatności do roślin energetycznych wynosi 2 000 000 ha. Stawka płatności do jednego hektara wynosi 45 euro. Przekroczenie maksymalnej powierzchni w danym roku skutkuje proporcjonalną redukcją powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności do upraw roślin energetycznych. Do powierzchni upraw roślin energetycznych, przysługuje również jednolita płatność obszarowa oraz w zależności od rośliny uprawnej – uzupełniająca płatność do grupy upraw podstawowych.
Rośliny uprawnione do uzyskania płatności do upraw roślin energetycznych:

rośliny uprawiane na gruntach rolnych, będące przedmiotem umowy dostarczenia roślin energetycznych przeznaczonych do przetworzenia na produkty energetyczne:
- jednoroczne rośliny (np. rzepak, rzepik, żyto, kukurydza, len włóknisty)
- buraki cukrowe - pod warunkiem, że każdy produkt pośredni jest wykorzystywany do wytworzenia produktów energe¬tycz¬nych oraz, że każdy produkt pośredni lub produkt uboczny zawiera¬jący cukier jest wykorzystywany zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 318/2006
- soja – pod warunkiem, że każdy produkt pośredni, oprócz mączki sojowej, jest wykorzystywany do wytworzenia produktów energetycznych
- rośliny wieloletnie (np. róża bezkolcowa, ślazowiec pensyl¬wański, miskant olbrzymi, topinambur, mozga trzcinowata)
- zagajniki drzew leśnych o krótkim okresie rotacji (np. wierzba energetyczna, topola).
rośliny uprawiane na gruntach rolnych, wykorzystywane jako paliwo do ogrzewania gospodarstw lub w celu wytworzenia energii bądź biopaliwa w gospodarstwie:
- miskant
- śluzowiec pensylwański
- mozga trzcinowata
- spartina preriowa
- lnicznik siewny
- zagajniki drzew leśnych o krótkim okresie rotacji (np. wierzba energetyczna, topola)
- zboża
- nasiona roślin oleistych – nasiona soi łamane nieprzeznaczone do siewu, rzepak, rzepik o niskiej zawartości kwasu erukowego, nasiona słonecznika (łamane, wyłuskane, w łusce), nasiona słonecznika nieprzeznaczone do siewu


jednoroczne i wieloletnie rośliny przetwarzane w gospodarstwie na biogaz.

Uwaga:
Od 2008 roku zniesiony został obowiązek denaturowania zbóż i nasion roślin oleistych wykorzystywanych przez wnioskodawców jako paliwo do ogrzewania własnych gospodarstw rolnych.
Podstawowe pojęcia programu pomocy do roślin energetycznych:

Wnioskodawca
– to rolnik uprawiający rośliny energetyczne z zamiarem uzyskania pomocy do roślin energetycznych (gwarantowanej na mocy art. 88 rozporządzenia Rady nr 1782/2003).

Produkt energetyczny
– to jeden z produktów energetycznych, o których mowa w art. 88 akapit drugi rozporządzenia Rady nr 1782/2003 (paliwa biologiczne takie jak: bioetanol, biodiesel, biogaz, biometanol, bio¬dime¬tyloeter, bio-ETBE (eter etylowo-t-butylowy), bio-MTBE (eter metylowo-t-butylowy), biopaliwa syntetyczne, biowodór, czysty olej roślinny), energia elektryczna, energia cieplna).

Zatwierdzona pierwsza jednostka przetwórcza
– podmiot, który został zatwierdzony przez Agencję Rynku Rolnego oraz prowadzi pierwszy proces przetwórczy roślin energetycznych z zamiarem pozyskania jednego lub więcej produktów energetycznych.

Zatwierdzony podmiot skupujący
– podmiot, który został zatwierdzony przez Agencję Rynku Rolnego oraz podpisał umowę z wnioskodawcą i na własny rachunek nabywa rośliny energetyczne przeznaczone do przetworzenia na produkty energetyczne.
Ilość roślin energetycznych dostarczonych do zatwierdzonego podmiotu skupującego lub zatwierdzonej pierwszej jednostki przetwórczej, lub wykorzystywanych, lub przetwarzanych na cele energetyczne w gospodarstwie musi odpowiadać, co najmniej plonowi reprezentatywnemu. W przypadku roślin, dla których nie został ustalony plon reprezentatywny, ilość roślin energetycznych musi odpowiadać całkowitej ilości roślin zebranych z powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy do roślin energetycznych.

Plony reprezentatywne
dla poszczególnych gatunków roślin energetycznych są corocznie ogłaszane w drodze rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W 2008 roku dla upraw jednorocznych ustalono plony reprezentatywne w podziale na województwa. W przypadku roślin wieloletnich plon reprezentatywny został ustalony na poziomie kraju.
Dostarczanie przez wnioskodawcę roślin energetycznych do zatwierdzonych podmiotów na podstawie zawartej umowy.

Wnioskodawca wraz z wnioskiem o płatności bezpośrednie składa do ARiMR kopię umowy dostarczenia roślin energetycznych przeznaczonych do przetworzenia na produkty energetyczne. Umowa ta powinna zawierać co najmniej:

• nazwiska i adresy stron umowy
• okres obowiązywania umowy
• gatunki wszystkich roślin energetycznych i areał obsadzony każdym gatunkiem
• warunki dostawy przewidywanych ilości surowców
• zobowiązanie rolnika do dostarczenia do podmiotu skupującego lub pierwszej jednostki przetwórczej: ilości roślin równych co najmniej plonom reprezentatywnym albo całkowitą ilość zebranych roślin w przypadku, gdy dla danej rośliny energetycznej nie określono plonu reprezentatywnego
• zobowiązanie podmiotów skupujących lub pierwszych przetwórców do odbioru surowców i równoważnej ilości surowców do wytworzenia we Wspólnocie jednego lub więcej produktów energetycznych.
W przypadku upraw wieloletnich, na lata przed zbiorem upraw wnioskodawca dołącza do wniosku oświadczenie o uprawie wieloletnich roślin energetycznych przeznaczonych do przetworzenia na produkty energetyczne.
Wnioskodawca dostarcza do zatwierdzonego podmiotu skupującego lub zatwierdzonej pierwszej jednostki przetwórczej rośliny energetyczne objęte umową, w ilości nie mniejszej niż plon reprezentatywny wyznaczony dla danego gatunku roślin albo całkowitą ilość zebranych roślin (dla rośliny bez określonego plonu reprezentatywnego).
W przypadku rośliny energetycznej, dla której nie określono plonu reprezentatywnego, wnioskodawca powiadamia dyrektora oddziału regionalnego ARiMR, właściwego według miejsca położenia działki rolnej, z której zbierana jest roślina energetyczna, o terminie planowanego zbioru. Powiadomienia dokonuje się na piśmie, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję w terminie co najmniej 14 dni przed terminem planowanego zbioru.
W przypadku, gdy z przyczyn niezależnych od rolnika zbiór roślin energetycznych nie jest możliwy w planowanym terminie, wnioskodawca niezwłocznie powiadamia dyrektora oddziału regionalnego ARiMR o tym fakcie, podając nowy termin zbioru.
W terminie 7 dni od dokonania zbioru roślin energetycznych (dla których nie określono plonu reprezentatywnego) wnioskodawca przekazuje do kierownika biura powiatowego ARiMR
Oświadczenie o ilości zebranych roślin energetycznych
(formularz opracowany i udostępniony przez ARiMR).
Wnioskodawca dostarcza
Oświadczenie o dostawie roślin energetycznych
do kierownika biura powiatowego ARiMR po dostawie roślin energetycznych do zatwierdzonego podmiotu skupującego lub zatwierdzonej pierwszej jednostki przetwórczej. Natomiast podmiot skupujący lub zatwierdzona pierwsza jednostka przetwórcza składają
Oświadczenie o dostawie roślin energetycznych
, podpisane przez strony umowy do dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego.
Wykorzystywanie lub przetwarzanie roślin energetycznych w gospodarstwie wnioskodawcy

Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych zobowiązany jest do złożenia wraz z wnioskiem o przyznanie płatności, deklaracji o wykorzystaniu lub przetwo¬rzeniu roślin energetycznych na cele energetyczne w gospodarstwie (formularz udostępniony przez ARiMR).
Wnioskodawca zobowiązany jest do wykorzystania lub przetworzenia na cele energetyczne wszystkich zebranych roślin energetycznych w gospodarstwie, w terminie najpóźniej do dnia 31 lipca drugiego roku następującego po roku, w którym dokonano zbioru, przetworzona ilość roślin energetycznych nie może być mniejsza niż plon reprezentatywny dla danego gatunku roślin.
W przypadku roślin, dla których nie został ustalony plon reprezentatywny, ilość roślin energetycznych musi odpowiadać całkowitej ilości roślin zebranych z powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych. W przypadku uprawiania takiej rośliny energetycznej, wnioskodawca powiadamia dyrektora oddziału regionalnego ARiMR, właściwego według miejsca położenia działki rolnej, z której zbierana jest roślina energetyczna, o terminie planowanego zbioru.
Powiadomienia dokonuje się na piśmie, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję, w terminie, co najmniej 14 dni przed terminem planowanego zbioru.
W przypadku, gdy z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy zbiór roślin energetycznych nie jest możliwy w planowanym terminie, rolnik niezwłocznie powiadamia dyrektora oddziału regionalnego ARiMR o tym fakcie, podając nowy termin zbioru.
W terminie 7 dni od dokonania zbioru roślin energetycznych (dla których nie określono plonu reprezentatywnego) wnioskodawca przekazuje do kierownika biura powiatowego ARiMR
Oświadczenie o ilości zebranych roślin energetycznych
(formularz opracowany i udostępniony przez ARiMR). Po zbiorze roślin energetycznych, rolnik dostarcza
Deklarację zbiorów
(formularz ARiMR).
Wnioskodawca przetwarzający lub wykorzystujący rośliny energetyczne na cele energetyczne w gospodarstwie zobowiązany jest prowadzić rejestry ilości zebranych surowców i ilości wytworzonych surowców energetycznych.

Odpowiedź na najczęściej zadawane pytania:

a) Czy stawka pomocy do roślin energetycznych może ulec redukcji?
Tak. Sytuacja taka miała miejsce w roku 2007. Wynikało to z dużego zainteresowania rolników uprawą roślin energetycznych. Pamiętać należy, że stawka 45€ jest gwarantowana jedynie w przypadku, gdy ogólna powierzchnia upraw roślin energetycznych we wszystkich państwach członkowskich Wspólnoty nie przekroczy dwóch milionów hektarów. W 2007 roku nastąpiło przekroczenie i konieczna jest redukcja powierzchni, w odniesieniu do której rolnicy dostaną dopłatę 45€. Współczynnik redukcji wyniósł 0,70337. W Unii Europejskiej wdrażanie systemu rozpoczęło się w 2004 r., gdy powierzchnia upraw roślin energetycznych wynosiła 0,31 mln hektarów. Jej wielkość zwiększyła się w ciągu następnych dwóch lat (0,57 mln hektarów w 2005 r. oraz 1,23 mln hektarów w 2006 r.) i osiągnęła w tym roku ok. 2,84 mln hektarów.

b) W jakim terminie należy składać wnioski o przyznanie pomocy do roślin energetycznych?
Podobnie jak o inne płatności bezpośrednie, wnioski składa się razem z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich to jest w terminie od 15 marca do 15 maja danego roku.

c) W jakim terminie jest realizowana pomoc do roślin energetycznych?
Podobnie jak inne płatności bezpośrednie, pomoc do roślin energetycznych wypłacana jest w okresie od 1 grudnia roku, w którym rolnik złożył wniosek do 30 czerwca roku następującego.

d) Czy na cele energetyczne można uprawiać buraki cukrowe?
Tak. Buraki cukrowe mogą być uznane za rośliny energetyczne pod warunkiem, że każdy produkt pośredni jest wykorzystywany do produkcji produktów energetycznych oraz każdy produkt uboczny zawierający cukier jest wykorzystywany zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 318/2006 (tzw. bioetanol przemysłowy).