Dobra kultura rolna (minimalne normy)

WYMAGANIA W ZAKRESIE DOBREJ KULTURY ROLNEJ PRZY ZACHOWANIU WYMOGÓW OCHRONY ŚRODOWISKA (NORMY)

Podstawa prawna:

a) przepisy krajowe:

- ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164, z późn. zm.),

- rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 roku w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211, z późn. zm.).

Teksty ww. aktów prawnych można znaleźć tutaj.

b) przepisy wspólnotowe:

- rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.),

- rozporządzenie (UE) nr 1310/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające niektóre przepisy przejściowe w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1305/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie środków i ich rozdziału w odniesieniu do roku 2014, a także i zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 oraz rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, (UE) nr 1306/2013 i (UE) nr 1308/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie ich stosowania w roku 2014 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 865).

Teksty ww. aktów prawnych można znaleźć tutaj.

Rolnik ubiegający się o przyznanie płatności powinien utrzymywać grunty rolne w Dobrej Kulturze Rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami).

Grunty rolne są utrzymywane w Dobrej Kulturze Rolnej (zgodnie z normami) jeżeli:

1. W przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym dla uprawy pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż 3 lata;

2. Dopuszcza się uprawę pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej w:

a) 4 roku, pod warunkiem, że najpóźniej przed rozpoczęciem uprawy tego samego gatunku rośliny w czwartym roku zostanie wykonany zabieg: przyorania słomy lub międzyplonów lub obornika w ilości co najmniej 10 ton na hektar i rolnik złoży oświadczenie o zamiarze wykonania w/w zabiegu do właściwego kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez tę Agencję, w terminie do dnia 9 czerwca roku:

- poprzedzającego rok, w którym zamierza wykonać taki zabieg wiosną, lub

- w którym zamierza wykonać taki zabieg jesienią.;

b) 5 roku, pod warunkiem, że po zakończeniu zbiorów w czwartym roku, a przed rozpoczęciem uprawy w piątym roku zostaną ponownie wykonane w/w czynności

W przypadku uprawy gleby w systemach uproszczonych dopuszcza się wykonanie zabiegów takich jak: wymieszanie słomy z glebą lub wymieszanie międzyplonów z glebą, lub uprawę międzyplonów.

2. Uznaje się, że grunt rolny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca koszeniu, lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów;

3. W przypadku trwałych użytków zielonych okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw, z tym, że:

a) w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania: płatności dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej, oraz program rolnośrodowiskowy

- okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach;

b) w przypadku łąk i pastwisk innych niż wymienione w lit. a, na których znajdują się:

  • murawy kserotermiczne (6210), zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (6410) lub
  • siedliska gatunków motyli: przeplatki aurinia (1065), czerwończyka nieparka (1060), czerwończyka fioletka (4038), modraszka nausitous (6179), modraszka telejus (6177) lub
  • siedliska gatunków ptaków: błotniaka łąkowego (Circus pygargus), wodniczki (Acrocephalus paludicola)

- okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 października, pod warunkiem że rolnik w terminie do dnia 9 czerwca danego roku złoży oświadczenie o występowaniu na łące lub pastwisku danego siedliska do właściwego w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów i wsparcia specjalnego kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez tę Agencję, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw;

4. W przypadku gruntów ornych położonych na stokach o nachyleniu powyżej 20° gruntów tych nie wykorzystuje się pod uprawę roślin wymagających utrzymywania redlin wzdłuż stoku lub nie utrzymuje się jako ugór czarny;

5. W przypadku gruntów ornych położonych na stokach o nachyleniu powyżej 20° wykorzystywanych pod uprawę roślin wieloletnich powinna być utrzymywana okrywa roślinna lub ściółka w międzyrzędziach albo uprawa powinna być prowadzona metodą tarasową;

6.W przypadku gruntów ornych położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną, powierzchnię co najmniej 40 % gruntów ornych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, pozostawia się co najmniej od dnia 1 grudnia do dnia 15 lutego pod okrywą roślinną – Odnośnik otwierany w nowym oknie minimalna pokrywa glebowa (.pdf 73,72 kB) .

Odnośnik otwierany w nowym oknie Wykaz obszarów zagrożonych erozją wodną. (.pdf 1,03 MB)

Zadrzewienia na działkach rolnych

Grunty rolne, na których prowadzona jest uprawa lub grunty te są ugorowane, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami z wyjątkiem:

1. drzew i krzewów:

- niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.),

- mających znaczenie dla ochrony wód i gleb,

- niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną,

2. łąk i pastwisk oraz gruntów ornych położonych na stokach o nachyleniu powyżej 20°, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, o ile nie wpływają one na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar,

Do powierzchni gruntów rolnych, utrzymywanych zgodnie z normami zalicza się:

1. oczka wodne, w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2 w obrębie działki rolnej,

2. rowy, nieutwardzone drogi dojazdowe wydzielone w obrębie działek rolnych, pasy zadrzewień, żywopłoty, ściany tarasów, których szerokość w obrębie działki rolnej nie przekracza 2m i które nie stanowią odrębnej działki ewidencyjnej,

3. powierzchnie stref buforowych wyznaczonych przez granicę sąsiedniej działki gruntu oraz granicę plantacji zagajników o krótkiej rotacji, które są położone 1,5 m od granicy sąsiedniej działki gruntu, na której założona została taka plantacja lub użytkowanej jako grunt leśny albo 3 m od granicy sąsiedniej działki gruntu użytkowanej w inny sposób niż jako grunt leśny lub, na którym została założona plantacja zagajników o krótkiej rotacji lub wieloletnia plantacja trwała.

Plantacje zagajników o krótkiej rotacji uznaje się za utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli:

a) są utrzymywane w stanie niezachwaszczonym,

b) są położone:

- 1,5 m od granicy sąsiedniej działki gruntu, na której założona została taka plantacja lub użytkowanej jako grunt leśny,

- 3 m od granicy sąsiedniej działki gruntu użytkowanej w inny sposób niż jako grunt leśny lub na którym została założona plantacja zagajników o krótkiej rotacji lub plantacja wieloletnia.

Wieloletnie plantacje trwałe (sady, szkółki, plantacje roślin jagodowych) uznaje się za utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli są utrzymywane w stanie niezachwaszczonym.

Zabrania się:

1) wypalania gruntów rolnych;

2) wykonywania zabiegów uprawowych ciężkim sprzętem rolniczym w okresie wysycenia profilu glebowego wodą;

3) niszczenia:

a) znajdujących się w obrębie działki rolnej:

- drzew będących pomnikami przyrody, objętych ochroną na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,

- rowów, których szerokość nie przekracza 2 m,

- oczek wodnych o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2

b) na obszarach objętych formami ochrony przyrody np. parkach narodowych, obszarach Natura 2000, parkach krajobrazowych:

- siedlisk roślin i zwierząt objętych ochroną gatunkową na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,

- siedlisk przyrodniczych np. szuwary wielkoturzycowe, murawy ciepłolubne, itd.

4) Zabrania się wprowadzania bezpośrednio i pośrednio do wód podziemnych substancji szczególnie szkodliwych w zakresie w jakim dotyczy to działalności rolniczej.

Wykaz substancji szczególnie szkodliwych, w zakresie powyższej normy, został określony w załączniku nr 11 w wykazie I do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 137, poz. 984 oraz z 2009 r. Nr 27, poz. 169), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi”. Wykaz ten obejmuje m.in. rtęć, trwałe oleje mineralne, ropę naftową.

Powyższa norma nie ma zastosowania w przypadku gdy objęte nią substancje są zawarte w ściekach bytowych i komunalnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 15 i 16 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r. poz. 145, 951 i 1513 oraz z 2013 r. poz. 21 i 165).

5) Zabrania się wprowadzania do gleby substancji szczególnie szkodliwych w zakresie w jakim dotyczy to działalności rolniczej.

Wykaz substancji szczególnie szkodliwych, w zakresie powyższej normy, został określony w załączniku nr 11 w wykazie II do rozporządzenia w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi. Wykaz ten obejmuje m.in. nietrwałe oleje mineralne i węglowodory ropopochodne, amoniak, azotyny, cyjanki.

Powyższa norma nie ma zastosowania w przypadku gdy:

- rolnik posiada pozwolenie wydane na podstawie art. 140 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne i przestrzega warunków w nim zawartych lub

- substancje objęte normą są zawarte w ściekach bytowych i komunalnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 15 i 16 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne.

Normy opisane w punktach 4 i 5 obowiązują od 2014 r. i stanowią kontynuację zakazów w zakresie wymagań ochrony wód gruntowych, które wcześniej obowiązywały w ramach wymogu 2 i nie wprowadzają nowych obowiązków dla rolników.

Pozwolenia wodnoprawne

Nawadnianie gruntów rolnych wodą podziemną za pomocą deszczowni lub pobór wody powierzchniowej lub podziemnej w ilości większej niż 5 m3 na dobę w celu nawadniania są możliwe po uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego w trybie określonym w przepisach prawa wodnego.

Ponadto od 2012 roku obowiązuje norma dotycząca stref buforowych wzdłuż cieków wodnych, w ramach której zabrania się stosowania na gruntach rolnych gnojowicy w odległości co najmniej 10 m, a w przypadku pozostałych nawozów w odległości co najmniej 5 m od brzegów:

1) jezior i zbiorników wodnych o powierzchni do 50 ha;

2) cieków wodnych;

3) rowów, z wyłączeniem rowów o szerokości do 5 m liczonej na wysokości górnej krawędzi brzegu rowu;

4) kanałów w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne .

Natomiast w odległości 20 m od:

1) brzegu jezior i zbiorników wodnych o powierzchni powyżej 50 ha;

2) ujęć wody, jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – prawo wodne;

3) obszarów morskiego pasa nadbrzeżnego

- zabrania się stosowania nawozów na gruntach rolnych.