Najczęściej zadawane pytania dot. produktów regionalnych i tradycyjnych

Nazwy Pochodzenia, Oznaczenia Geograficzne, Gwarantowane Tradycyjne Specjalności oraz produkty tradycyjne – najczęściej zadawane pytania

Dodatkowe informacje dotyczące nazw pochodzenia, oznaczeń geograficznych, gwarantowanych tradycyjnych specjalności oraz produktów tradycyjnych – kontakt tel.: (22) 623 22 08

? Kiedy wygasa tymczasowa ochrona krajowa?

Tymczasowa ochrona krajowa wygasa, jeżeli:
– nazwa produktu zostanie wpisana do rejestru Chronionych Nazw Pochodzenia oraz Chronionych Oznaczeń Geograficznych, lub
– podjęta została decyzja o odmowie dokonania wpisu do rejestru Chronionych Nazw Pochodzenia oraz Chronionych Oznaczeń Geograficznych.

? Jak przeprowadzana jest kontrola producentów wytwarzających produkty z Chronionym Oznaczeniem Geograficznym, Chronioną Nazwą Pochodzenia lub Gwarantowaną Tradycyjną Specjalnością?

Zgodnie z przepisami unijnymi kontrola procesów wytwarzania, przetwarzania i przygotowania wyrobów z Chronionym Oznaczeniem Geograficznym, Chronioną Nazwą Pochodzenia lub Gwarantowaną Tradycyjną Specjalnością dokonywana jest na wniosek samych producentów. Składając wniosek o rejestrację wyrobu są oni zobowiązani podać instytucję odpowiedzialną za kontrolę wytwarzanego przez nich produktu.
W Polsce organami wyznaczonymi do kontroli tego, czy produkt spełnia warunki określone w specyfikacji, są wojewódzcy inspektorzy jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Kontroli dokonywać mogą również prywatne jednostki certyfikujące akredytowane na zgodność z normą PN-EN 45011:2000 oraz upoważnione przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do dokonywania kontroli zgodności ze specyfikacją produktów regionalnych i tradycyjnych.
Co ważne, koszty kontroli ponoszą producenci wyrobu posiadającego lub starającego się o Chronione Oznaczenie Geograficzne, Chronioną Nazwę Pochodzenia lub Gwarantowaną Tradycyjną Specjalność. Częstotliwość i rodzaj kontroli odpowiada specyfice procesów wytwarzania danego produktu.

? Jak wygląda procedura rejestracji na szczeblu unijnym?

Dokumentację dotyczącą produktów ubiegających się o rejestrację, po uprzednim zbadaniu ich zasadności i prawidłowości, właściwy organ państwa członkowskiego przekazuje Komisji Europejskiej. W ciągu sześciu miesięcy od daty otrzymania wniosku Komisja Europejska powinna sprawdzić czy wniosek spełnia wymagania rozporządzenia.
Następnie wniosek jest publikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W ciągu trzech miesięcy od daty publikacji wniosku, każda osoba, która jest przeciwna rejestracji danego produktu, może złożyć zawiadomienie o sprzeciwie w stosunku do tej rejestracji. Aby sprzeciw był ważny, w terminie kolejnych dwóch miesięcy należy złożyć uzasadniony sprzeciw. Jeżeli w tym czasie nie wpłynie sprzeciw, Komisja Europejska, w przypadku nazwy pochodzenia lub oznaczenia geograficznego, wpisuje nazwę do Rejestru Chronionych Nazw Pochodzenia i Chronionych Oznaczeń Geograficznych Produktów Rolnych i Środków Spożywczych. W przypadku Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności wpis następuje do Rejestru Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności. Dane dotyczące rejestracji Komisja Europejska publikuje w Dzienniku Urzędowym UE.
W sytuacji pojawienia się sprzeciwu, Komisja zwraca się z prośbą do państw członkowskich, pomiędzy którymi zaistniał sprzeciw, o dojście do porozumienia w ciągu maksymalnie trzech miesięcy. Jeżeli państwa dojdą do porozumienia, to w zależności od jego rezultatu dana nazwa zostaje wpisana do właściwego rejestru lub też procedura rejestracyjna musi rozpocząć się od nowa. Gdy porozumienie nie dojdzie do skutku, o rejestracji decyduje Komisja Europejska.

Opublikowane wnioski – produkty czekające na rejestrację:
http://ec.europa.eu/agriculture/quality/door/list.html;jsessionid=pL0hLqqLXhNmFQyFl1b24mY3t9dJQPflg3xbL2YphGT4k6zdWn34!-370879141

? Ile jest w Unii Europejskiej zarejestrowanych Chronionych Nazw Pochodzenia oraz Chronionych Oznaczeń Geograficznych oraz Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności?

Obecnie w Unii Europejskiej chronionych jest ponad 1000 zarejestrowanych Oznaczeń Geograficznych i Nazw Pochodzenia. Najwięcej zarejestrowanych produktów pochodzi z Włoch i Francji. Zarejestrowanych Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności jest dużo mniej – ok. 40. Wszystkie informacje na temat zarejestrowanych nazw, kategorii produktów oraz liczby nazw zarejestrowanych przez dane państwo członkowskie znajdują się na stronie internetowej:

http://ec.europa.eu/agriculture/quality/door/list.html;jsessionid=4B1CLDQX5f2sF1JxGLTvTLv0s4njsjkthQMqrcY2Gj2n2LPRbFSm!152874623

? Przed czym chronione są zarejestrowane nazwy produktów regionalnych i tradycyjnych?

Zgodnie z przepisami zarejestrowane nazwy (ChNP i ChOG) są chronione przed:
– wszelkim bezpośrednim lub pośrednim wykorzystywaniem w celach komercyjnych nazwy zarejestrowanej w odniesieniu do produktów nieobjętych rejestracją, jeśli produkty te są porównywalne do produktów zarejestrowanych pod tą nazwą lub jeśli jej stosowanie stanowi wykorzystywanie renomy chronionej nazwy, w tym również w sytuacji, gdy produkty te są wykorzystywane jako składnik;
– wszelkiego rodzaju niewłaściwym stosowaniem, imitacją lub przywołaniem, nawet jeśli podano prawdziwe pochodzenie produktów lub usług lub jeśli chroniona nazwa została przetłumaczona lub towarzyszą jej określenia takie jak: „styl”, „typ”, „metoda”, „zgodnie z recepturą stosowaną”, „imitacja” i tym podobne, w tym jeśli produkty te są wykorzystywane jako składnik;
– wszelkimi innymi fałszywymi lub mylącymi wskazaniami odnoszącymi się do pochodzenia, charakteru lub podstawowych właściwości produktu, które są podane na opakowaniu wewnętrznym lub zewnętrznym, w materiale reklamowym lub dokumentach odnoszących się do danego produktu oraz opakowaniem produktu w pojemnik mogący przekazać fałszywe wrażenie co do jego pochodzenia;
– wszelkimi innymi praktykami mogącymi wprowadzić konsumentów w błąd co do prawdziwego pochodzenia produktu.

W przypadku Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności zarejestrowane nazwy są chronione przed wszelkiego rodzaju niewłaściwym stosowaniem, imitacją lub przywołaniem oraz przed wszelkimi innymi praktykami, które mogłyby wprowadzić w błąd konsumentów.

? Czym jest Lista Produktów Tradycyjnych?

Lista Produktów Tradycyjnych służy wyłącznie zbieraniu i rozpowszechnianiu informacji związanych z wytwarzaniem produktów tradycyjnych. Z wpisem produktu na Listę Produktów Tradycyjnych nie jest związana ochrona nazwy oraz kontrola zgodności produkcji z zadeklarowaną metodą wytwarzania.
Producenci produktów wpisanych na Listę Produktów Tradycyjnych mogą ubiegać się o uzyskanie odstępstw od wymagań sanitarnych i weterynaryjnych, jeżeli konieczność taka wynika z tradycyjnej receptury.

? Kto prowadzi Listę Produktów Tradycyjnych i gdzie składa się wnioski o wpis na tę listę?

Lista Produktów Tradycyjnych prowadzona jest przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Wniosek o wpis na Listę Produktów Tradycyjnych składa się do właściwego miejscowo marszałka województwa, który dokonuje jego oceny. Pozytywnie zweryfikowane wnioski przesyłane są do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonuje wpisu produktu na Listę Produktów Tradycyjnych.

? Czy producenci produktów tradycyjnych wpisanych na Listę Produktów Tradycyjnych muszą poddawać się dobrowolnej kontroli potwierdzającej zgodność produkcji z zadeklarowaną metodą wytwarzania?

Lista Produktów Tradycyjnych ma na celu wyłącznie identyfikację tradycyjnych produktów, a nie producentów wytwarzających tradycyjną żywność. Producenci nie są zobowiązani do poddawania się dobrowolnej kontroli, która miałaby na celu potwierdzenie zgodności produkcji z metodą wytwarzania zadeklarowaną przez nich we wniosku o wpis na Listę Produktów Tradycyjnych.

? Jakie produkty mogą być wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych?

Na Listę Produktów Tradycyjnych mogą zostać wpisane produkty, których jakość lub wyjątkowe cechy i właściwości wynikają ze stosowania tradycyjnych, tzn. wykorzystywanych od co najmniej 25 lat, metod produkcji, stanowiące element dziedzictwa kulturowego regionu, w którym są wytwarzane oraz będące elementem tożsamości społeczności lokalnej.

Na Listę Produktów Tradycyjnych mogą zostać wpisane produkty rolne i środki spożywcze wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej , w załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych oraz napoje spirytusowe wymienione w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 110/2008 z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie definicji, opisu, prezentacji, etykietowania i ochrony oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 1576/89 (Dz. U. L 39 z 13.2.2008, str. 16).

Produkty wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych są podzielone według następujących kategorii:
• Sery i inne produkty mleczne;
• Mięso świeże oraz produkty mięsne;
• Przetwory rybołówstwa, w tym ryby;
• Orzechy, nasiona, zboża, warzywa i owoce (przetworzone i nie);
• Wyroby piekarnicze i cukiernicze;
• Oleje i tłuszcze (masło, margaryna, olej itp.);
• Miody;
• Gotowe dania i potrawy;
• Napoje (alkoholowe i bezalkoholowe);
• Inne produkty.

? Kto może ubiegać się o wpis produktu rolnego, środka spożywczego lub napoju spirytusowego na Listę Produktów Tradycyjnych?

Z wnioskiem o wpis produktu rolnego, środka spożywczego lub napoju spirytusowego na Listę Produktów Tradycyjnych mogą wystąpić osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, wytwarzające dany produkt rolny, środek spożywczy lub napój spirytusowy (zgodnie z art. 49 ustawy o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych).