Krzonówka po orawsku
Krzonówka po orawsku
Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych
  • w dniu 2012-06-27
  • kategoria Gotowe dania i potrawy
  • województwo woj. małopolskie

Wygląd:

Gęsta zupa z osadem z chrzanu. Widoczne kawałki kiełbasy, szynki i jajek.

Kształt:

W zależności od kształtu naczynia.

Rozmiar:

W zależności od ilości składników i wielkości naczynia, w którym jest przygotowywana.

Barwa:

Od jasno-beżowego do żółtego.

Konsystencja:

Płynna, rzadka.

Smak:

Smak słonawy, ostro-kwaśny. Zapach intensywny, chrzanowy.

Dodatkowe Informacje:

Tradycja:

Dawniej pożywienie mieszkańców ziemi orawskiej było bardzo jednostajne i dość skromne. Jednakże na Święta Wielkanocne każda gospodyni odkładała co lepsze produkty, aby przygotować najlepszą zupę o nazwie krzonówka. Krzonówka po orawsku jest potrawą spotykaną zarówno w regionie górskim, jak i okolicy oraz znane są jej liczne odmiany. Na Orawie, a dokładniej w Zubrzycy Górnej, podaje się tą potrawę gotowaną na bazie kwasu spod kiszonej kapusty, zwykle używanego do gotowania kwaśnicy. Kwas pozyskiwany jest z beczki, w której kisi się kapusta, gdzie poziom cieczy cały czas uzupełniany jest wodą. Głównymi składnikami korznówki orawskiej, jak pisała Wanda Jostowa w książce „Zwyczaje doroczne ludności polskiej Orawy [w:] Zagadnienia z kultury Podhala, Spiszu I Orawy” z 1986 r., są: tarty chrzan, pokrojone w kostkę jaja, kiełbasa i słonina. Była to potrawa, jak podkreślali mieszkańcy w wywiadach etnograficznych, „wyczekiwana przez cały rok, bogata, bardzo odświętna. Gospodynie zwykle odkładały dość duże ilości mięsa po uboju świni, żeberka, szynkę wędzoną i suszoną pod powałą z tego mięsa gotowano wywar na owym kwasie spod kapusty”. Krzonówkę gotowano już w Wielką Sobotę przestrzegając zakazu gotowania i wykonywania prac gospodarskich w Wielką Niedzielę. Zupę odgrzewano po przyjściu z kościoła i dodawano do niej wszystko to, co znalazło się w koszyku podczas święcenia pokarmów. Dodatkowo ścierano na tarce ukopane korzenie chrzanu. Startym chrzanem posypywano zupę w garnku lub już nałożoną na talerzu. Sporadycznie w niektórych gospodarstwach krzonówkę przygotowywano już w Wielki Piątek i potocznie nazywano ją „gorzkimi żalami”, gdyż gdy ją jedzono, zawarty w niej chrzan drażnił oczy i powodował, że wszyscy przy obiedzie płakali. Krzonówka po orawsku przygotowywana jest na śniadanie lub obiad w zależności od tradycji rodzinnych, głównie z dodatkiem chleba.