Karp zatorski wędzony
Karp zatorski wędzony
Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych
  • w dniu 2011-08-25
  • kategoria Produkty rybołówstwa
  • województwo woj. małopolskie

Wygląd:

Ryba wędzona ze skórą oraz układem kostnym.

Kształt:

Dzwonka, połowy dzwonka lub ogon ryby w całości.

Rozmiar:

Wielkość gotowego produktu uzależniona jest od wielkości ryby o maksymalnej szerokości dzwonka, półdzwonka 5 cm i ogona 7 cm.

Barwa:

Zewnętrzna strona żółto-brązowo-złocista, wewnątrz ryba koloru biało-kremowo-różowego. Barwa uzależniona jest od wielkości ryby oraz użytego do wędzenia drewna.

Konsystencja:

Miękka, powierzchnia pokryta tłuszczem.

Smak:

Smak i zapach uzależniony od wielkości ryby z wyczuwalnymi użytymi przyprawami i zapachem zastosowanego drewna do wędzenia.

Dodatkowe Informacje:

Tradycja:

Tradycja hodowli karpia na terenie Doliny Karpia sięga okresu średniowiecza. Początki rybactwa i hodowli karpia na tym terenie sięgają czasów panowania Bolesława Krzywoustego, który przekazał ziemię zatorską swojemu synowi, Władysławowi. Następnie władanie objął syn Mieszko, który w 1291 roku pozwolił zbudować trzy młyny na rzece Skawie, a w Bachowicach zgodził się na odnowienie zamulonego wylewem Wisły jeziora i rozpoczęcie w nim gospodarki rybackiej. Przez wiele stuleci wędzenie było jednym ze sposobów konserwacji artykułów spożywczych w celu przedłużenia okresu ich przechowywania oraz uzyskania specyficznych walorów smakowych. Z przeprowadzonych wywiadów etnograficznych z mieszkańcami miejscowości Zator wynika, że karpia wędziło się na tych terenach od wielu lat. Respondenci, którzy zajmują się do dzisiaj przygotowywaniem i wędzeniem karpia potwierdzają fakt, że umiejętności te nabyli od osób starszych – rodziców, sąsiadów czy współpracowników w Rybackim Zakładzie Doświadczalnym, co potwierdza, że tradycje te mają znacznie dłuższą niż 50-letnią historię. Najważniejszym składnikiem jest mięso karpia zatorskiego, który został zarejestrowany jako Chroniona Nazwa Pochodzenia w systemie UE. Podstawowymi przyprawami używanymi do przygotowania karpia jest sól, pieprz i cebula, a drewnem używanym do wędzenia jest buk, olcha oraz drewno drzew owocowych. Ponieważ ryby wędziło się i wędzi w wielu gospodarstwach, każdy z gospodarzy ma swoją tajemnicę stosowania innych dodatków, które nadają specyficzny smak rybie – np. jałowiec, liść chrzanu, mięta, czosnek. Karpia można wędzić na kilka sposobów, np. dzwonki karpia powieszone na drążkach lub położone na sitach, co jest uzależnione od budowy wędzarni. Wędzi się pół-dzwonki, całe dzwonki, a także karpie w całości. Dawniej wędzenie karpia odbywało się na specjalne okazje i uroczystości, obecnie przygotowywany i spożywany jest częściej. W ostatnich latach karp zatorski wędzony był degustowany podczas wielu znakomitych imprez m.in. na Forum Ekonomicznym w Krynicy czy w Ambasadzie Polskiej w Paryżu. Można go było posmakować także podczas targów produktów regionalnych, w tym: Małopolskiego Festiwalu Smaku w Krakowie (w którym w 2009 roku karp zatorski wędzony uzyskał I miejsce w kategorii Tradycyjne Specjały), Festiwalu Potraw Regionalnych „Wadowicki Sam Smak” w Wadowicach (przepis na wędzonego karpia zatorskiego został włączony w książkę kucharską z imprezy), Festiwalu Małopolski Wigilijny Sam w Krakowie czy w Warszawie podczas imprezy Wigilijny Małopolski Smak (Iluminacja Ulicy Nowy Świat).