Chleb żarnowy z Łomnej
Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych
  • w dniu 2008-10-28
  • kategoria Wyroby piekarnicze i cukiernicze
  • województwo woj. małopolskie

Wygląd:

Owalny, posypany zgniecionymi ziarnami pszenicy.

Kształt:

Okrągły lub podłużny, na przekroju owalny.

Rozmiar:

Okrągły – ok. 1,20 kg; średnica – ok. 20 cm. Podłużny – ok. 0,60 kg; długość – ok. 25 cm.

Barwa:

Barwa skórki chleba ciemno-złocista, na wierzchu znajduje się posypka marmurkowa z ziaren, barwa na przekroju jasno-złocista.

Konsystencja:

Chleb porowaty, suchy w dotyku, skórka chropowata mocno wypieczona.

Smak:

Właściwy dla tego rodzaju pieczywa.

Dodatkowe Informacje:

Do wypieku chleba wykorzystywane jest drewno mieszane (liściaste z iglastym). Na pierwszy wypał używa się buku, potem drewno miękkie.

Tradycja:

Tradycja wypieku chleba żarnowego w Łomnej jest bardzo długa i wiąże się z polską tradycją wypieku chleba domowego, a jego receptura była powszechnie znana wśród mieszkańców wsi i zbliżona do receptur zawartych i publikowanych w książkach kucharskich (Ida Plucińska, Książka kucharska udoskonalona, wydanie IV, Poznań 1945 – I wydanie 1926). Gospodynie domowe korzystały z mąki odpowiedniej granulacji przygotowanej na żarnach. Receptury były podobne, chociaż każda gospodyni miała swoje sekrety, które wpływały na ostateczny smak chleba (np. dodatek kminku lub kopru). Chleb żarnowy znany był również poza granicami wsi i cieszył się dużą popularnością (chleb taki kupowany był np. na plebanię w Nowym Wiśniczu). Używany był również w trakcie różnych uroczystości jako pieczywo obrzędowe. Mieszkańcy wsi brali udział w procesjach i innych uroczystościach przynosząc bochny chleba żarnowego (oświadczenie Marii Fortuny, gospodyni na plebanii w Nowym Wiśniczu i oświadczenie księdza Józefa Strugały). W czasie wojny chleb żarnowy był w Łomnej wypiekany i przekazywany do obozu partyzantów przez mieszkańców wsi (wywiad z Bronisławą Widełką). Starsi mieszkańcy wsi dobrze pamiętają, że receptura wypiekania chleba żarnowego była przekazywana w rodzinach z pokolenia na pokolenie, a tradycję jego wypiekania potwierdzają rodzinne fotografie mieszkańców wsi. Zachowały się również stare sprzęty używane podczas wypieku chleba zarówno w domach prywatnych, jak i zbiorach Izby Regionalnej w Starym Wiśniczu. W związku z ogromnym zapotrzebowaniem okolicznych mieszkańców na chleb żarnowy i ciągłymi prośbami o dostarczenie go w różne miejsca, jedna z mieszkających we wsi Łomna rodzin podjęła decyzję o rozpoczęciu komercyjnego wypieku i w roku 1999 uruchomiono piekarnię, która zaczęła produkować chleb na większą skalę. Receptura i sposób produkcji nie uległy większym zmianom i w dalszym ciągu jest to chleb bez dodatków i polepszaczy, pieczony tradycyjną metodą tj. w piecu opalanym drewnem. Ze względu na swoje walory smakowe chleb żarnowy cieszy się dużą popularnością. Wielu starszych mieszkańców wsi nie chce kupować innego chleba. Jest on również prezentowany na wielu imprezach organizowanych przez różne instytucje.