Balsam kapucyński
Balsam kapucyński
Produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych
  • w dniu 2007-02-28
  • kategoria Inne produkty
  • województwo woj. małopolskie

Wygląd:

Produkt o konsystencji płynnej, barwie ciemnobursztynowej.

Kształt:

Jako ciecz przyjmuje kształt naczynia, w którym się znajduje.

Rozmiar:

Butelka 100 ml

Barwa:

Barwa ciemnobursztynowa wpadająca w brąz.

Konsystencja:

Konsystencja płynna, klarowna. Osad lub zmętnienie są naturalne.

Smak:

Intensywny zapach żywiczno-miodowo-ziołowy ze słabo wyczuwalną nutą alkoholu. Smak złamanej goryczy z silnie wyczuwalnym smakiem ziół i żywic oraz słabo wyczuwalnym smakiem alkoholu.

Dodatkowe Informacje:

Naturalny preparat wzmacniający organizm, suplement diety.

Tradycja:

Tradycja wytwarzania balsamu sięga dwóch wieków, jego produkcja rozpoczęła się w Czechach w praskim klasztorze Ojców Kapucynów. Czescy Kapucyni, według ustnego przekazu, otrzymali recepturę od lekarza, który powierzył im ją po śmierci swojej żony. Około 100 lat temu receptura balsamu została przekazana członkom zakonu Kapucynów w Krakowie, którzy od tego czasu, bez przerwy, zajmują się jego produkcją i rozprowadzaniem. Tradycja ustna głosi, że receptura balsamu została ofiarowana krakowskim Kapucynom z wdzięczności za ocalenie życia przez rannego w I wojnie światowej czeskiego Kapucyna, którym zaopiekowali się bracia z Krakowa. Pierwsze posiadane przez zakon źródła pisane pochodzą z początku XX wieku. Balsam wymieniany jest w księgach kasowych klasztoru poczynając od roku 1930, poprzez 1931 i 1935. Miesięcznik OO. Kapucynów Wzlot Seraficki z lutego 1936 roku zamieszcza reklamę balsamu kapucyńskiego: Kapucyński balsam wszystkie bóle koi, Spróbuj – przekonaj się sam; Próżno teraz lekarz o pacjentach roi, Kapucyński balsam wszystkie bóle koi. Zamów przeto zaraz! Tuż po wojnie ukazała się kolejna reklama balsamu wydrukowana przez drukarnię klasztoru OO. Kapucynów w Krakowie. Klasztor jest również w posiadaniu całej kolekcji starych buteleczek i etykiet do balsamu. Starsi zakonnicy do dziś pamiętają, że z balsamem kapucyńskim wiąże się historia łącząca go z Marszałkiem Józefem Piłsudskim. W okresie międzywojennym najprawdopodobniej w latach 28-30 (okres, w którym Kapucyni budowali w Krakowie przy ul. Loretańskiej budynek Wyższego Seminarium) odpowiednik dzisiejszego Urzędu Skarbowego zażądał od Kapucynów opłacenia podatków z tytułu produkcji balsamu. Ponieważ środki ze sprzedaży balsamu były przeznaczane właśnie na cele budowy i utrzymania seminarium, pierwszy kapelan Legionów, Kapucyn ojciec Kosma Lenczowski udał się do Marszałka Piłsudskiego, który interweniował skutecznie w tej sprawie. Niestety w archiwach nie zachował się ten dokument. Najstarsi bracia zakonni wspominają rozwiniętą produkcję balsamu w okresie międzywojennym. Balsam był wysyłany do Stanów Zjednoczonych, Australii i wielu krajów Europejskich. Pamiętają oni również ustne przekazy jeszcze starszych zakonników, którzy opowiadali im już w czasie nowicjatu o wielkiej popularności i skuteczności balsamu, o czym świadczyły liczne zamówienia nie tylko z całej Polski. Również dzisiaj do klasztoru docierają listy z licznymi zamówieniami z kraju i z zagranicy. W okresie II wojny światowej balsam był produkowany w bardzo ograniczonych ilościach, że względu na przepisy okupanta. W okresie powojennym aż do 2005 roku, balsam wytwarzano jedynie w ograniczonych ilościach na potrzeby klasztoru i w niewielkich ilościach rozprowadzano go wyłącznie przy furcie klasztornej. Rosnąca popularność balsamu, która spowodowała wzrost jego ceny, doprowadziła do podjęcia decyzji o rozpoczęciu produkcji balsamu na większą skalę i na sprzedaż. Obecnie produkcją balsamu (bez konfekcjonowania) zajmuje się jeden brat zakonny, który zna tajemnice jego receptury. Tajniki produkcji balsamu przekazywane są wybranemu następcy (tylko i wyłącznie członkowi Zakonu Kapucynów), który wykazuje się specyficznymi zdolnościami, przez obecnego kustosza receptury. Następca musi posiadać specyficzną wrażliwość sensoryczną umożliwiającą mu podjęcie decyzji o rozpoczęciu i czasie trwania każdego z etapów produkcji. Warto zaznaczyć, że popularność balsamu była ogromna i już w okresie przedwojennym pojawiały się podróbki tego produktu, o czym świadczą ostrzeżenia zawarte w ulotkach reklamowych przygotowywanych przez braci oraz zachowane w archiwum dwie butelki. Ojciec Jerzy Pająk wspomina o ustnym przekazie z okresu międzywojennego, kiedy to Klasztor odwiedziła policja, kontrolując jakość balsamu. (Ktoś kupił balsam kapucyński, ale ocenił, że jest on rozcieńczony, gorszej jakości w stosunku do tego, który zwykle kupował). W archiwum znajdującym się w klasztorze przechowywane są dokumenty i pamiątki związane z produkcją i rozprowadzaniem balsamu. Balsam kapucyński należy do specjalnej grupy środków spożywczych zwanych suplementami diety, a jego dobroczynne działanie wiąże się ze składem, łączącym dobrotliwe działanie ziół, miodu, propolisu oraz żywic balsamicznych.